{ "schemaVersion": 1, "exampleOnly": false, "issues": [ { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Economic Stimulus Package for Cambodia: Actions to increase public debt through foreign loans and domestic security insurance", "titleKh": "ការស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍បន្ទាន់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា", "description": "The Cambodian economy is experiencing a downturn in domestic demand, adversely impacting overall economic performance. This issue is compounded by the high cost of resources for the private sector and the escalating debt levels relative to GDP, making investment increasingly expensive. Furthermore, the reduction in total loans available to the private sector has led to severe cash flow issues, directly affecting business operations and consumer spending.", "descriptionKh": "សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា កំពុងជួបប្រទះនឹងការធ្លាក់ចុះនៃតម្រូវការក្នុងស្រុក ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។ បញ្ហានេះរួមផ្សំដោយការចំណាយធនធានខ្ពស់ក្នុងវិស័យឯកជន និង ការកើនឡើងនៃអនុបាតបំណុលធៀបនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផ.ស.ស.) ដែលធ្វើឱ្យការវិនិយោគកាន់តែឡើងថ្លៃ ។ ជាងនេះទៅទៀត, ការកាត់បន្ថយប្រាក់កម្ចីសរុបរបស់វិស័យឯកជនធ្វើឱ្យមានបញ្ហាលំហូរសាច់ប្រាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម និងការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ។", "recommendation": "Given the low public debt-to-GDP ratio and favorable borrowing terms, we recommend that the Royal Government of Cambodia increase its public debt to finance critical investments. This intervention will help to stimulate economic activity, ease the financial burden on the private sector, and promote sustainable and inclusive economic growth.\nDrawing inspiration from successful economic stimulus packages implemented in the ASEAN region, the private sector requests the Royal Government of Cambodia for an Economic Stimulus package for Cambodia through the following interventions: Actions to Increase Public Debt; With an estimate of increased public debts, enhance types of public debt, both external debt and domestic debt; long-term growth, through strategic investments in infrastructure, through healthcare and social protection, through education and skills training, through support for SMEs, through grants for local associations and initiatives.", "recommendationKh": "ដោយពិចារណាលើអនុបាតបំណុលសាធារណៈធៀបនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប និងលក្ខខណ្ឌអំណោយផលនៃការខ្ចីប្រាក់ វិស័យឯកជនស្នើសុំឱ្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុលើកញ្ចប់លើកទឹកចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កម្ពុជា ដូចជា បង្កើនការខ្ចីបំណុលសាធារណៈ ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ការវិនិយោគចាំបាច់ និងជាអាទិភាព។ អន្តរាគមន៍នេះនឹងជួយជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច កាត់បន្ថយបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុលើវិស័យឯកជន និងលើកកម្ពស់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព និងបរិយាបន្ន។\nដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍នៃកញ្ចប់វិធានការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលបានជោគជ័យនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន វិស័យឯកជនស្នើសុំរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រៀបចំកញ្ចប់វិធានការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កម្ពុជា តាមរយៈអន្តរាគមន៍ដូចខាងក្រោម៖\nវិធានការបង្កើនការខ្ចីបំណុលសាធារណៈ ដោយកំណត់ទំហំបំណុលសាធារណៈដែលគ្រោងនឹងបង្កើន និងពង្រីកប្រភេទបំណុលសាធារណៈ ទាំងបំណុលក្រៅប្រទេស និងបំណុលក្នុងស្រុក។\nជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង តាមរយៈការវិនិយោគជាយុទ្ធសាស្ត្រលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។\nពង្រឹងវិស័យសុខាភិបាល និងកិច្ចគាំពារសង្គម។\nវិនិយោគលើវិស័យអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ។\nផ្តល់ការគាំទ្រដល់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs)។\nផ្តល់ជំនួយឥតសំណងដល់សមាគមក្នុងស្រុក និងគំនិតផ្តួចផ្តើមនានា។", "category": "Policy", "statusCode": "SOLVED", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Export tax on copper concentrate", "titleKh": "ពន្ធនាំចេញលើការប្រមូលរ៉ែទង់ដែង (២៥% លើតម្លៃលក់ បូកបន្ថែមនឹងថ្លៃដឹកជញ្ជូន) ធ្វើឱ្យអាជីវកម្មរុករករ៉ែទង់ដែងមិនទទួលបានប្រាក់ចំណេញ", "description": "An export tax of 25% on copper concentrate renders copper mining in Cambodia non-profitable therefore thwarting investment and development which could potentially benefit the nation and provide employment. 80 percent of downstream processing costs and value add of copper production occurs at the mine-site to the concentrate level (Mining, Crushing, grinding, floatation, concentrate). The final stages of copper processing are smelting and refining which account for 20% of the value-add cost. Capital costs to construct a smelter are very high and there are environmental considerations. There exists excess smelter capacity globally. Government tax and non-tax revenue rates are currently 30% company tax for mining companies and 6% royalty on sale price of concentrate. Note from an analysis by a private sector representative, Mr. Richard Stanger: the Export Tax of 25% is making the possibility of mining copper concentrate unprofitable and therefor the tax should be removed. The government will be still receiving other revenue such as 6% royalties on the production of copper concentrate and 30% tax on profit.", "descriptionKh": "ពន្ធនាំចេញ ២៥% លើការប្រមូលរ៉ែទង់ដែង ធ្វើឱ្យអាជីវកម្មរុករករ៉ែទង់ដែងមិនទទួលបានប្រាក់ចំណេញ ជាហេតុនាំឱ្យរារាំងដល់ការវិនិយោគ និងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ ។ តាមរយៈការវិនិយោគនេះ, បានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សេដ្ឋកិច្ចប្រទេស និង បង្កើតការងារធ្វើ ។ ៨០% នៃការចំណាយលើប្រតិបត្តិការ និងការបង្កើនតម្លៃបន្ថែមនៃការផលិតទង់ដែង រាប់បញ្ចូលចាប់ពីការដ្ឋានជីករ៉ែដល់ ការប្រមូលរ៉ែទង់ដែង (ការជីកយករ៉ែ កំទេច កិន បណ្តែត ប្រមូលផ្តុំ)។ ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការកែច្នៃទង់ដែងគឺការរំលាយ និងចម្រាញ់ ដែលមានអត្រា ២០% នៃតម្លៃបន្ថែម។ ដើមទុនក្នុងការសាងសង់រោងចក្រចំហុយត្រូវការចំណាយខ្ពស់ ហើយត្រូវការគិតគូរពីបរិស្ថាន។ អត្រាចំណូលពន្ធ និងចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ ត្រូវបានកំណត់ក្នុងអត្រា ៣០% សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែ និង ៦% នៃសួយសារ លើតម្លៃនៃការធ្វើអាជីវកម្ម ។", "recommendation": "The private sector requests the RGC to reduce the 25% export tax to 0% on selling price plus transport costs to makes copper mining non-profitable.", "recommendationKh": "វិស័យឯកជនស្នើសុំឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបន្ថយអត្រាពន្ធនាំចេញពី ២៥% មកត្រឹម ០% លើមូលដ្ឋានតម្លៃលក់បូកនឹងថ្លៃដឹកជញ្ជូន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលធ្វើឱ្យអាជីវកម្មរុករករ៉ែទង់ដែងមិនទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។", "category": "Taxation", "statusCode": "SOLVED", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Excessive interest charged on reassessments", "titleKh": "អត្រាការប្រាក់លើសលប់ចំពោះការកំណត់ពន្ធឡើងវិញ", "description": "We accept the need to charge penalties and interest on reassessments, but the interest charge of 18% is excessive, punitive,\nand out of line with international best practice and often effectively doubles and triples and quadruples the penalty and exceeds the average market rate of interest. The 2023 Law on Taxation Article 233 charges penalties on reassessments ranging from 10-40% of the amount reassessment plus interest of 1.5% per month (18% per year).\nThis includes reassessments arising from “negligence” which includes simple errors due to misunderstanding or misinterpretation of the tax law. We do not challenge the penalties, but there is serious unfairness and problems with the amount of interest charged. The penalty on reassessment due to negligence in Article 233 is 10% of the amount due, but one year of interest is 18%. This is more than double punishment for the same mistake. The timing of the reassessment is not in the control of the taxpayer, it is in control of the tax auditor. As a result, if the tax audit is done quickly and recently, the taxpayer pays 10%, but if the tax audit is slow and years late, the taxpayer will pay 28% - 100% or more of the reassessed amount. It is unfair to punish the taxpayer for the slow audit of the tax auditor, especially when the tax auditor is receiving a bonus based on the interest on the reassessment.", "descriptionKh": "យោងតាមច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធឆ្នាំ ២០២៣ មាត្រា ២៣៣ ប្រាក់ពិន័យលើការកំណត់ពន្ធឡើងវិញគិតចាប់ពីអត្រា ១០-៤០% នៃចំនួនទឹកប្រាក់ដែលបានកំណត់ពន្ធ បូកនឹងអត្រាការប្រាក់ ១.៥% ក្នុងមួយខែ (១៨% ក្នុងមួយឆ្នាំ)។\nវារាប់បញ្ចូលទាំងការកំណត់ពន្ធឡើងវិញដែលកើតឡើងពី \"ការធ្វេសប្រហែស\" ដែលជាកំហុសតូចតាច បណ្តាលមកពីការយល់ច្រឡំ ឬការបកស្រាយច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធខុស។ ការពិន័យលើការកំណត់ពន្ធឡើងវិញដោយសារការធ្វេសប្រហែស ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ២៣៣ គឺស្ថិតក្នុងអត្រា ១០% នៃចំនួនទឹកប្រាក់ដែលត្រូវបង់ ប៉ុន្តែអត្រាការប្រាក់ក្នុងមួយឆ្នាំគឺ ១៨% ។ វាលើសពីការដាក់ទោសទ្វេដង ចំពោះកំហុសតែមួយ ។\nរយៈពេលនៃការកំណត់ពន្ធឡើងវិញមិនអាស្រ័យលើអ្នកជាប់ពន្ធទេ តែអាស្រ័យលើសវនករពន្ធដារ ។ ជាលទ្ធផល ប្រសិនបើសវនកម្មពន្ធដារប្រព្រឹត្តិទៅលឿន និងឆាប់រហ័ស នោះអ្នកជាប់ពន្ធត្រូវបង់តែ ១០% ប៉ុណ្ណោះ, ប៉ុន្តែប្រសិនបើសវន-កម្មពន្ធដារមានភាពយឺតយ៉ាវ ហួសរយៈពេលមួយឆ្នាំ នោះអ្នកជាប់ពន្ធត្រូវបង់ក្នុងអត្រា ២៨% - ១០០% ឬ អាចច្រើនជាងនេះទៅតាមចំនួនពន្ធដែលត្រូវបានកំណត់ឡើងវិញ។ វាជារឿងអយុត្តិធម៌ក្នុងការដាក់ពិន័យអ្នកជាប់ពន្ធចំពោះភាពយឺតយ៉ាវរបស់សវនករពន្ធដារ ខណៈពេលដែលសវនករពន្ធដារទទួលបានបុព្វ-លាភដោយផ្អែកលើអត្រាការប្រាក់លើការវាយតម្លៃពន្ធឡើងវិញ។", "recommendation": "The private sector requests that MEF charge the average market rate for companies of interest plus 1% and to limit interest on reassessments to 12 months from the original due date.", "recommendationKh": "វិស័យឯកជនស្នើសុំឱ្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុគិតអត្រាការប្រាក់ស្មើនឹងអត្រាការប្រាក់ទីផ្សារជាមធ្យមសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន បូកបន្ថែម ១% និងកំណត់រយៈពេលគិតការប្រាក់លើការកំណត់ពន្ធឡើងវិញត្រឹម ១២ ខែ គិតចាប់ពីកាលបរិច្ឆេទកំណត់បង់ពន្ធដើម។", "category": "Taxation", "statusCode": "SOLVED", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Combating Illicit Trade to Safeguard Cambodia’s Economy, Revenues, and Reputation", "titleKh": "ការទប់ស្កាត់ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ ដើម្បីការពារសេដ្ឋកិច្ច ប្រាក់ចំណូល និង កេរ្តិ៍ឈ្មោះ របស់កម្ពុជា ។", "description": "Illicit trade has become a systemic threat to Cambodia’s economy, public revenues and reputation. The problem extends to high-risk sectors, particularly tobacco, alcohol, fuel and health products, which are affected by weak law enforcement, border congestion and high levels of informality. Currently, illicit trade is undermining the tax base, harming public health through lack of regulation and undermining fair competition due to lack of protection for legitimate businesses.", "descriptionKh": "ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់បានក្លាយជាការគំរាមកំហែងជាប្រព័ន្ធដល់សេដ្ឋកិច្ច ប្រាក់ចំណូលសាធារណៈ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់កម្ពុជា។ បញ្ហានេះមានវិសាលភាពលាតសន្ធឹងលើវិស័យដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ជាពិសេស បារី គ្រឿងស្រវឹង ប្រេងឥន្ធនៈ និងផលិតផលសុខភាព ដែលបណ្តាលមកពីការអនុវត្តច្បាប់ធូររលុង, ភាពច្របូកច្របល់តាមព្រំដែន និងភាពមិនផ្លូវការនៃប្រតិបត្តការក្នុងកម្រិតខ្ពស់។ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ បាននិងកំពុងតែធ្វើឱ្យខូចដល់មូលដ្ឋាននៃការកំណត់ពន្ធ, ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសាធារណៈដោយសារមិនមានការគ្រប់គ្រង និងធ្វើឱ្យការប្រកួតប្រជែងស្មើភាពចុះខ្សោយ ដោយសារតែមិនមានការការពារចំពោះអាជីវកម្មដែលអនុលោមតាមច្បាប់ ។", "recommendation": "Propose a comprehensive five-pillar approach:\nPillar 1 Tax and excise stability: 1) to temporary freeze on excise tax increases until there is clear evidence that illicit trade has declined to under 10%. 2) propose shifting from an ad valorem excise system (tax based on product value) to a unitary system (tax based on volume). Pillar 2 Digital traceability: Border releases should depend on QR validation, with mutual recognition across ASEAN to close gaps between reported exports and imports. Pillar 3 Market discipline and awareness: Private sector support government education initiatives, including co-branded campaigns on the health risks of unrecorded alcohol and legal cigarette packs.\nPillar 4 Enforcement and governance: Private sectors call for published SOPs and audit plans, structured re-inspections, and escalating penalties for repeat non-compliance to ensure lasting compliance.\nPillar 5 Border and trade corridors: Build on progress by expanding trade corridors and authorized economic operator lanes, enabling faster processing, mutual recognition of tax stamps, and joint inspections.", "recommendationKh": "ស្នើរាជរដ្ឋាភិបាលពិចារណាអនុវត្តនូវយុទ្ធសាស្រ្តសសរស្តម្ភប្រាំ រួមមាន៖ សសរស្តម្ភទី១ ស្ថេរភាពពន្ធអាករ ៖១) សំណើសូមផ្អាកជាបណ្ដោះអាសន្នលើការដំឡើងអត្រាពន្ធលើតម្លៃបន្ថែម រហូតដល់មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់បញ្ជាក់ថា ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងឱ្យនៅក្រោម ១០% ។ ២) សំណើសូមប្តូរពីប្រព័ន្ធអាករលើតម្លៃបន្ថែម (ពន្ធផ្អែកលើតម្លៃផលិតផល) (an ad valorem) ទៅជាប្រព័ន្ធឯកតា (unitary system) ។ សសរស្តម្ភទី ២ ការតាមដានឌីជីថល ៖ ការឆ្លងកាត់ព្រំដែនគួរតែអាស្រ័យលើការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រើ QR ដែលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមក នៅទូទាំងអាស៊ាន ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតខុសគ្នាររវាងរបាយការណ៍នាំចេញ និងរបាយការណ៍នាំចូលដែលបានរាយការណ៍ ។ សសរស្តម្ភទី ៣ វិន័យទីផ្សារ និងការផ្សព្វផ្សាយ៖ វិស័យឯកជនសូមគាំទ្រគំនិតផ្តួចផ្តើមអប់រំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលរួមមានយុទ្ធនាការរួមគ្នាផ្សព្វផ្សាអំពីហានិភ័យសុខភាពបណ្តាលមកពីគ្រឿងស្រវឹង ដែលមិនបានចុះបញ្ជី និង កញ្ចប់បារីដែលមានលក្ខខណ្ឌត្រឹមត្រូវ ។ សសរស្តម្ភទី៤ ការអនុវត្ត និងអភិបាលកិច្ច៖ វិស័យឯកជនអំពាវនាវឱ្យបោះពុម្ភផ្សាយនីតិវិធីប្រតិបត្តិការស្តង់ដារ/SOPs និង ផែនការសវនកម្ម ការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ និង ការបន្ថែមការដាក់ទណ្ឌកម្មកាន់តែខ្លាំងចំពោះការមិនអនុលោមតាមម្តងហើយម្តងទៀត ក្នុងគោលបំណងធានាបាននូវការអនុលោមតាមយូរអង្វែង ។ សសរស្តម្ភទី ៥ ច្រករបៀងព្រំដែន និងពាណិជ្ជកម្ម៖ បន្តជំរុញវឌ្ឍនភាពដោយការពង្រីកច្រករបៀងពាណិជ្ជកម្ម និង ប្រតិបត្តករដែលមាន Authorize Economic Operators (AEO) ដើម្បីជំរុញដំណើរការការងារលឿនជាងមុន, ការទទួលស្គាល់ជាឯកឆ័ន្ទលើតែមស៍ពន្ធ, និង ការត្រួតពិនិត្យរួមគ្នា ។", "category": "Taxation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Request that the service fees received by insurance intermediary companies be treated as non-taxable income.", "titleKh": "ស្នើសុំកម្រៃសេវារបស់ក្រុមហ៊ុនអន្តរការីធានារ៉ាប់រង គឺជាចំណូលមិនជាប់អាករ", "description": "Banks licensed as insurance agency companies by the Insurance Regulator, an entity under the supervision of the Non-Bank Financial Services Authority, face a tax reassessment by the General Department of Taxation (GDT) regarding the commission income received by insurance agents from insurance companies, whereby such income is classified as arising from a taxable supply. However, the private sector/affected taxpayers take the view that such supply should be classified as a non-taxable supply, based on certain provisions currently in force. This difference in interpretation remains an issue for insurance agents and requires clear clarification to establish the appropriate and consistent tax treatment going forward.", "descriptionKh": "ធនាគារដែលទទួលបានអាជ្ញាបណ្ណជាក្រុមហ៊ុនភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រងពីនិយ័តករធានារ៉ាប់រង ដែលជាអង្គភាពមួយក្រោមឱវាទរបស់អាជ្ញាធរសេវាហិរញ្ញវត្ថុមិនមែនធនាគារ ហើយចំណូលកម្រៃជើងសាដែលភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រងទទួលបានពីក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង គឺប្រឈមនឹងការកំណត់ពន្ធឡើងវិញរបស់ អ.ព.ដ ដោយកំណត់ថាជាការផ្គត់ផ្គង់ជាប់អាករ ដោយឡែកភាគីវិស័យឯកជន/ភ្នាក់ងារជាប់ពន្ធយល់ឃើញថា ការផ្គត់ផ្គង់នេះជាការផ្គត់ផ្គង់មិនជាប់អាករ ដោយផ្អែកលើបទប្បញ្ញត្តិមួយចំនួនដែលកំពុងមានជាធរមាន។ ភាពខុសគ្នានេះនៅតែជាបញ្ហាសម្រាប់ភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រងនៅឡើយ ដែលទាមទារឱ្យមានការបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់ សម្រាប់កំណត់ពីភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការអនុវត្តតរៀងទៅ។", "recommendation": "The commission income received by insurance agency companies and insurance brokerage companies from insurance companies represents a portion of the insurance premiums paid by customers to the insurance companies. If insurance commissions are subject to Value Added Tax (VAT), this would impose an additional burden on customers who consume insurance services. Such treatment would be contrary to the Royal Government’s policy of providing incentives to the insurance sector by exempting insurance services from VAT, as stipulated in the Law on Taxation. In this regard, it is requested that the General Department of Taxation (GDT) recognize and determine that all insurance service fees received by insurance agents as commissions from insurance companies constitute income derived from insurance services and should therefore be classified as non-taxable income, in accordance with Article 63 of the Law on Taxation. This would also be consistent with the objective of providing incentives for and promoting the development of the insurance sector.", "recommendationKh": "ចំណូលកម្រៃជើងសារ ដែលក្រុមហ៊ុនភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រង និងក្រុមហ៊ុនជើងសារធានារ៉ាប់រងទទួលបានពីក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង គឺជាផ្នែកមួយនៃបុព្វលាភធានារ៉ាប់រង ដែលអតិថិជនបានបង់ទៅក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង។ ប្រសិនបើ ការទទួលស្គាល់កម្រៃជើងសារធានារ៉ាប់រងជាកម្មវត្ថុនៃការបង់អាករលើតម្លៃបន្ថែមនោះ វានឹងក្លាយ​ជាបន្ទុកបន្ថែមទៅអតិថិជនដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់សេវាធានារ៉ាប់រង ដែលការអនុវត្តនេះគឺផ្ទុយទៅនឹងគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដោយមិនយកអាករចំពោះសេវាធានារ៉ាប់រងដូចមានចែងក្នុងច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ។ ក្នុងន័យនេះ, ស្នើសុំទៅ អ.ព.ដ ទទួលយកដោយកំណត់ថា រាល់កម្រៃសេវាធានារ៉ាប់រងដែលភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រងបានទទួលជាកម្រៃជើងសារពីក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង ជាចំណូលដែលបានពីសេវាធានារ៉ាប់រង ហើយត្រូវបានកំណត់ជាចំណូលមិនជាប់អាករស្របតាមច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធមាត្រា ៦៣ ដែលស្របទៅនឹង គោលបំណងក្នុងការលើកទឹកចិត្ត និងលើកស្ទួយដល់វិស័យធានារ៉ាប់រងផងដែរ។", "category": "Taxation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Issues related to outside-border sales.", "titleKh": "ការលក់ក្រៅព្រំដែនកម្ពុជា", "description": "Company C (the supplier), Company B (the distributor), and Company A (the importer). Company C sells the goods to Company B outside Cambodia, while Company A is responsible for importing the goods into Cambodia.Company B may issue an invoice to Company A for the sale, including all costs and profit margins, without being required to charge Value Added Tax (VAT). Company A then uses Company B’s invoice to complete customs clearance and pay VAT and other applicable import duties and taxes. This process would simplify the procedure, expand economic activity, and ensure that VAT and import taxes are properly collected at the border. It is therefore proposed that the Royal Government consider this model.", "descriptionKh": "ក្រុមហ៊ុន C (អ្នកផ្គត់ផ្គង់), ក្រុមហ៊ុន B (អ្នកចែកចាយ) និងក្រុមហ៊ុន A (អ្នកនាំចូល)។ ក្រុមហ៊ុន C លក់ទំនិញទៅឱ្យ B នៅខាងក្រៅប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែ A ទទួលខុសត្រូវក្នុងការនាំចូល ។ ក្រុមហ៊ុន B អាចចេញវិក្កយបត្រទៅ A សម្រាប់ការលក់ រួមទាំងការចំណាយ និងប្រាក់ចំណេញទាំងអស់ ដោយមិនចាំបាច់បង់អាករលើតម្លៃបន្ថែម ។ ក្រុមហ៊ុន A ប្រើវិក្កយបត្ររបស់ B ដើម្បីជម្រះពន្ធគយ និងបង់ពន្ធអាករលើតម្លៃបន្ថែម និងពន្ធផ្សេងទៀត ។ ដំណើរការរបៀបនេះមានភាពសាមញ្ញ ពង្រីកសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងធានាថាអាករលើតម្លៃបន្ថែម និងពន្ធនាំចូលត្រូវបានប្រមូលយ៉ាងត្រឹមត្រូវនៅតាមព្រំដែន និងសូមស្នើរាជរដ្ឋាភិបាលធ្វើការពិចារណាលើម៉ូដែលនេះ។", "recommendation": "The private sector requests that the GDT consider allowing Company B to issue a 0% tax invoice to Entity A.", "recommendationKh": "ផ្នែកឯកជន ស្នើសុំ អ.ព.ដ មេត្តាពិចារណាអនុញាតឱ្យក្រុមហ៊ុន B ចេញវិក្កយបត្រអាករតាម អត្រា ០% ឱ្យទៅអង្គភាព A។", "category": "Taxation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Advertising billboard taxes levied by multiple authorities", "titleKh": "ពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយត្រូវបាន​ប្រមូលដោយអាជ្ញាធរដាច់ដោយឡែកជាច្រើន", "description": "The billboard tax is collected by several and separate authorities, including: 1) The General Department of Taxation is required to apply the tax on all types of billboards in accordance with Chapter 9 of the Tax Law, with tax rates and calculation bases as per Sub-Decree No. 287 dated September 20, 2023. 2) Billboard service fees are also collected: a) For billboard service fees in several provinces, they are collected by the provincial authorities of the General Department of Information and Audiovisual of the Ministry of Information, which is required to comply with Notification No. 046/14 dated February 24, 2014. b) For billboard service fees in Phnom Penh, they are collected by the Phnom Penh Municipal Hall, which is required to comply with Order No. 344 dated October 10, 2014 on the transfer of management of advertising service revenues in Phnom Penh to RKS Import & Export Co., Ltd. c) For billboard service fees in several provinces that have signed an agreement with T L Galaxy Co. Ltd., they are collected by T L Galaxy Co. Ltd.", "descriptionKh": "ពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានប្រមូលដោយអាជ្ញាធរដាច់ដោយឡែកជាច្រើន រួមមាន៖ ១) អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ តម្រូវអោយអនុវត្តពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយគ្រប់ប្រភេទតាមជំពូកទី៩ នៃច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ ដែលមានអត្រាពន្ធនិងមូលដ្ឋានក្នុងការគណនាតាមអនុក្រឹត្យលេខ ២៨៧ ចុះថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣។ ២) កម្រៃសេវាលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយប៉ាណូក៏ត្រូវបានប្រមូលផងដែរ៖ក) សម្រាប់កម្រៃសេវាលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយប៉ាណូតាមបណ្តាខេត្តជាច្រើនត្រូវបានប្រមូលដោយអាជ្ញាធរខេត្តរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពត៌មាន​ និងសោតទស្សន៍ នៃក្រសួងពត៌មាន ដែលតម្រូវអោយអនុវត្តតាមសេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ០៤៦/១៤ ចុះថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៤។ខ) សម្រាប់កម្រៃសេវាលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយប៉ាណូនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវបានប្រមូលដោយសាលារាជធានីភ្នំពេញ ដែលអនុវត្តតាមដីកាលេខ៣៤៤ ចុះថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤ ស្តីពីការប្រគល់ការគ្រប់គ្រងចំណូលសេវាផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មនៅរាជធានីភ្នំពេញជូនក្រុមហ៊ុន RKS Import & Export Co., Ltd។ គ) សម្រាប់សេវាកម្រៃវាលើផ្ទាំងផ្សាយប៉ាណូតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួនដែលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយក្រុមហ៊ុន T L Galaxy Co. Ltd. ត្រូវបានប្រមូលសេវាផ្សព្វផ្សាយដោយក្រុហ៊ុន T L Galaxy Co. Ltd.", "recommendation": "This results in multiple tax and service charges on the same billboard, with different collection fees and a significant administrative burden for taxpayers. It is proposed that the billboard tax be declared and paid to a single authority, based on the same calculation.", "recommendationKh": "នេះជាហេតុ ដែលបណ្តាលអោយមានការប្រមូលពន្ធនិងសេវាច្រើនដងទៅលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយតែមួយដូចគ្នា ហើយដែលមានថ្លៃប្រមូលពន្ធនិងសេវាខុសគ្នា និងជាបន្ទុកចំណាយរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់អ្នកជាប់ពន្ធ។ ស្នើអនុវត្តការយកពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយ ត្រូវបានធ្វើការប្រកាស និងបង់ពន្ធទៅអាជ្ញាធរតែមួយ ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងការគណនាតែមួយដូចគ្នា ។", "category": "Taxation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "VAT payment issues when suppliers fail to declare VAT, and auditors place the burden on the purchasing company.", "titleKh": "បញ្ហាការបង់អាករលើតម្លៃបន្ថែមរួចហើយ\nប៉ុន្តែខាងក្រុមហ៊ុនជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់មិនបាន​យក​ទៅប្រកាស ហើយខាងមន្រ្តីសវនករបាន​មក​ដាក់​បន្ទុកឱ្យខាងក្រុមហ៊ុនទៅវិញ", "description": "The company received a VAT invoice and paid VAT, but the supplier company that had already collected VAT did not declare the tax to the tax office. The tax auditor requested the company that had paid VAT to file a report with the tax office to clarify and reassess the tax, and asked the company to ask the other company about the problem that the supplier company did not declare VAT. In particular, the company that paid provided sufficient information and evidence of purchases and payments. In addition, the tax auditor did not allow the company to deduct any more expenses and reassessed the income tax and VAT.", "descriptionKh": "ក្រុមហ៊ុនបានទទួលវិក្កយបត្រអាករលើតម្លៃបន្ថែម (អ.ត.ប) និងបានបង់អាករលើតម្លៃបន្ថែម តែក្រុមហ៊ុនអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលយក អ.ត.ប ទៅហើយ មិនបានបានយកទៅប្រកាសនឹងបង់ពន្ធជូនពន្ធដារទេ ។ ហើយខាងមន្ត្រីសវនករពន្ធដារស្នើឱ្យខាងក្រុមហ៊ុនដែលបានបង់អ.ត.ប ទៅធ្វើកំណត់ហេតុនៅពន្ធដារបំភ្លឺ និងធ្វើការកំណត់ពន្ធឡើងវិញ ហើយឱ្យខាងក្រុមហ៊ុនទៅសួរខាងក្រុមហ៊ុនម្ខាងទៀតពីបញ្ហាដែលក្រុមហ៊ុនជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់មិនបានប្រកាសបង់ អ.ត.ប ។ ដោយឡែក, ក្រុមហ៊ុនដែលបានបង់ បានផ្តល់ព័ត៌មាន ឯកសារភស្តុតាងគ្រប់​គ្រាន់ពីការទិញ និង ការបង់ប្រាក់ ។ លើសពីនេះទៀត សវនករពន្ធដារ មិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់កងចំណាយរបស់ក្រុមហ៊ុនទៅទៀត ហើយ​ធ្វើការកំណត់ពន្ធលើប្រាក់ចំណូលឡើងវិញ និង អ.ត.ប ក៏មិនអនុញ្ញាតកាត់កងបានដែរ។", "recommendation": "1. Request that the relevant officials contact the supplier and require the supplier to participate in providing clarification and resolving the issue of VAT collected but not remitted to the tax authorities.\n2. Request that the VAT paid to the supplier be allowed to be treated as a deductible business expense and that the VAT paid to the supplier be allowed to be utilized as an input VAT credit.\n3. Request that the online business tax filing management system, under each taxpayer’s account, display the status of VAT on outputs, indicating whether it has been “utilized” or “not yet utilized,” and VAT on inputs, indicating whether it has been “paid” or “not yet paid.”", "recommendationKh": "១. ស្នើសុំឱ្យខាងមន្ត្រីទាក់ទងទៅខាងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ឱ្យមកចូលរួមបកស្រាយនិងដោះស្រាយដែលបានយក អ.ត.ប ហើយមិនបានបង់\n២. ស្នើសុំឱ្យអនុញ្ញាតកាត់កងជាចំណាយរបស់ក្រុមហ៊ុន និងអាចប្រើប្រាស់ អ.ត.ប ដែលបានបង់ទៅទៅអ្នកផ្គត់ផ្គង់បាន\n៣. ស្នើសុំឱ្យមានការបង្ហាញក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការប្រកាសពន្ធអាជីវកម្មតាមអនឡាញ ក្នុងគណនីរបស់អ្នកជាប់ពន្ធនីមួយៗ បញ្ជាក់ថា អ.ត.ប លើធាតុចេញ “ត្រូវបានប្រើប្រាស់ ឬមិនទាន់បានប្រើប្រាស់” និង អ.ត.ប. លើធាតុចូល“បានបង់ពន្ធ ឬមិនទាន់បានបង់”។", "category": "Taxation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Establishment of a specialized institution to resolve disputes concerning secured debt.", "titleKh": "ការបង្កើតស្ថាប័នជំនាញសម្រាប់ដោះស្រាយ បញ្ហាវិវាទលើបំណុលដែលមានកិច្ចធានា", "description": "Although Cambodia has an existing legal framework and judicial system, some private-sector entities and businesses face significant delays in seeking and obtaining court decisions or judgments in cases arising from breaches of contract. This is particularly the case where a party has failed to comply with contractual obligations, such as late payment or failure to honor a loan agreement, even when the terms and acts constituting the breach are clearly stipulated. Nevertheless, court proceedings may not be completed within a reasonable period of time.", "descriptionKh": "ទោះបីជាមានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងប្រព័ន្ធតុលាការបានមានស្រាប់ក្នុងប្រទេសក៏ដោយ ក៏វិស័យឯកជន និងអាជីវកម្មមួយចំនួនប្រឈមនឹងការពន្យារពេលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការស្វែងរក និងទទួលបាន សេចក្តីសម្រេចឬសាលក្រមពីតុលាការលើរឿងក្តីដែលកើតឡើងទាក់ទិននឹងការរំលោភលើកិច្ចសន្យា។ ជាពិសេសក្នុងករណីដែលភាគីបានខកខានមិនបានគោរពតាមកិច្ចសន្យា ដូចជាការទូទាត់យឺតយ៉ាវ ឬការមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងប្រាក់កម្ចី ដែលលក្ខខណ្ឌ និងសកម្មភាពនៃការរំលោភលើកិច្ចសន្យាមានចែងយ៉ាងច្បាស់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែនីតិវិធីរបស់តុលាការមិនបានមានដំណើរការក្នុងរយៈពេលមួយដែលសមរម្យទេ។", "recommendation": "1. Establishment of a dedicated institution outside the existing court system to resolve disputes arising from loan agreements, with a focus on completing enforcement and seizure proceedings within ninety (90) days.\n2. The enforcement against collateral securing loans should be treated solely as an administrative procedure.\n3. The liquidation of collateral should be conducted through a public auction procedure without a reserve price. Once the final auction is reached, the price obtained should be considered the market value, with no restrictions imposed on the value of the collateral.\n4. Provisions incorporating unregistered interests should not be permitted, including interests that are not eligible for registration on the title deed.\n5. Engage with development partners to establish an institutional framework that ensures compliance with international standards, aligns with practices adopted by regional partners, and upholds principles of ethics and sustainability, thereby ensuring investor certainty and confidence and attracting foreign direct investment (FDI).", "recommendationKh": "១. ការបង្កើតស្ថាប័នជាក់លាក់មួយនៅក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការដែលមានស្រាប់ សម្រាប់ដោះស្រាយវិវាទកិច្ចសន្យាប្រាក់កម្ចី ដោយផ្តោតលើករណីរឹបអូសអនុវត្តក្នុងរយៈពេល កៅសិប (៩០) ថ្ងៃ។ ២. ការអនុវត្តចំពោះទ្រព្យធានាដែលទាក់ទងនឹងប្រាក់កម្ចី ត្រូវបានចាត់ទុកថាជានីតិវិធីរដ្ឋបាលតែប៉ុណ្ណោះ។ ៣. ការជម្រះបញ្ជីនៃទ្រព្យធានាត្រូវធ្វើឡើងតាមនីតិវិធីនៃការដេញថ្លៃជាសាធារណៈ ដោយគ្មានទុនបម្រុង នៅពេលដែលឈានដល់ការដេញថ្លៃចុងក្រោយ តម្លៃដែលទទួលបាននោះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតម្លៃទីផ្សារ និងគ្មានការរឹតត្បិតចំពោះតម្លៃនៃទ្រព្យធានានោះឡើយ។ ៤. មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានបទប្បញ្ញត្តិដែលរួមបញ្ចូលនូវផលប្រយោជន៍ដែលមិនបានចុះបញ្ជី រាប់បញ្ចូលទាំងផលប្រយោជន៍ដែលមិនមានសិទ្ធិចុះបញ្ជីលើប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ។ ៥. ចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ស្ថាប័ន ដើម្បីធានាបាននូវស្តង់ដារអន្តរជាតិ ស្របតាមការអនុវត្តដែលបានអនុវត្តដោយដៃគូក្នុងតំបន់ និងគោរពតាមក្រមសីលធម៌ និងនិរន្តរភាព ដើម្បីធានាបាននូវភាពប្រាកដប្រជារបស់វិនិយោគិន និងទំនុកចិត្ត ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស។", "category": "Governance", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 }, { "name": "NBC", "order": 2 } ] }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009", "issueNumber": null, "workingGroup": "Law, Tax, and Governance", "ownerEmail": "privatesector4@gmail.com", "title": "Establishing a clear and transparent framework for the publication and dissemination of regulations and legal instruments.", "titleKh": "ការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌដែលមានភាពច្បាស់លាស់ និងមានតម្លាភាពសម្រាប់ការប្រកាសផ្សាយនូវបទប្បញ្ញត្តិ លិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត", "description": "The multi-level hierarchy of Cambodia’s legal and regulatory framework, comprising laws, Royal Decrees, regulations issued by the Prime Minister, and regulations issued by ministers, creates a complex environment for the private sector to identify investment opportunities and maintain compliance with applicable laws and regulations.", "descriptionKh": "ឋានានុក្រុមនៃប្រព័ន្ធលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តពហុកម្រិតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា រួមមាន ច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ បទប្បញ្ញត្តិចេញដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី និង បទប្បញ្ញត្តិចេញដោយរដ្ឋមន្ត្រី បង្កើតឱ្យមាននូវទិដ្ឋភាពស្មុគស្មាញសម្រាប់វិស័យឯកជន ក្នុងការស្វែងរកនូវឱកាសដាក់​ទុនវិនិយោគ និងរក្សានូវអនុលោមភាពតាមច្បាប់ជាធរមាន។", "recommendation": "1. Publication on an online platform coordinated by the Office of the Council of Ministers.\n 2. An opportunity for the private sector to provide comments following the consultation process.\n 3. A 20- to 40-day period between publication and entry into force, except in cases of urgency.\n 4. Establishment of a centralized database for searching regulations currently in force.\n Maintaining repealed regulations on the same online platform.\n This approach would enhance transparency, consistency, and compliance with international and regional standards.", "recommendationKh": "១. ការបោះពុម្ពផ្សាយលើថ្នាលអនឡាញដែលសម្របសម្រួលដោយទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី\n ២. ឱកាសបញ្ចេញមតិរបស់វិស័យឯកជនក្រោយការប្រឹក្សា\n ៣. អនុវត្តការចូលជាធរមានរយៈពេល ២០ ទៅ ៤០ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការបោះពុម្ពផ្សាយលើកលែងតែមានភាពបន្ទាន់ \n ៤. មានមូលដ្ឋានទិន្នន័យកណ្តាលសម្រាប់ស្វែងរកបទប្បញ្ញត្តិកំពុងអនុវត្ត និង \n ៥. ការរក្សាទុកបទប្បញ្ញត្តិដែលលុបចោលនៅលើថ្នាលអនឡាញតែមួយ ។ វិធីសាស្រ្តនេះនឹងបង្កើនតម្លាភាព សង្គតិភាព និង អនុលោមភាពតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងក្នុងតំបន់ ។", "category": "Regulation", "statusCode": "IN_PROGRESS", "attachment": null, "agencies": [ { "name": "MEF", "order": 1 } ] } ], "reports": [ { "sourceRef": "real-mef-wg-d-report-s1-2026", "title": "របាយការណ៍វឌ្ឍនភាព ឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦", "year": 2026, "semester": "S1", "ownerEmail": "cdcgpsf@gmail.com", "status": "DRAFT", "ministries": [ { "ministryName": "MEF", "assignedUserEmail": "ministry4@gmail.com", "attachment": null, "issueUpdates": [ { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "SOLVED", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001-resolution", "indicators": null, "indicatorsKh": null, "progressSolution": null, "progressSolutionKh": "-បានរៀបចំ និងអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្ត ស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ២០២៤-២០២៨\n-បានចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រភាពជាដៃគូនៃការអភិវឌ្ឍន៍ និងចូលរួមរៀបចំផែនការវិនិយោគ\nសាធារណៈ ដែលផ្តោតលើវិស័យអាទិភាព។\n-បានចូលរួមគាំទ្រដល់ការអនុវត្ត គម្រោង/កម្មវិធីជាមួយសហគ្រិន ខ្មែរ (Khmer Enterprise) ក្នុងគោលដៅគាំទ្រលើការកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសហគ្រិនភាព។\n-បានចូលរួមអនុវត្តកម្មវិធីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងការប្រកួតប្រជែង។\n-ចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំ និងអនុវត្តគម្រោងកសាងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសដើម្បីគាំទ្រយន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និងឯកជន។", "nextStep": null, "nextStepKh": "ក្រុម \"ឃ\" ស្នើ កអក ដាក់វិធានការនេះនៅក្នុងយន្តការដោះស្រាយ ដែលត្រូវឆ្លងកាត់កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុវិញ ដោយសារកម្រិតនៃការសម្រេចចិត្ត និង អនុវត្តលើវិធានការនេះ គឺនៅកម្រិតម៉ាក្រូ ។", "implementationChallenges": "សមត្ថភាពធនធានមនុស្ស, ហិរញ្ញវត្ថុ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅមានកម្រិត", "sourceOfVerification": "Letter No. 0043 dated January 17, 2025, from the General Department of International Cooperation and Debt Management of the Ministry of Economy and Finance.\n\nRGC_Public Debt Management Strategy 2024-2028_26Jul24", "sourceOfVerificationKh": "លិខិតលេខ ០០៤៣ ចុះថ្ងៃទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ របស់អគ្គនាយកដ្ឋានសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងគ្រប់គ្រងបំណុល នៃក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។\n\nយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៤–២០២៨ ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/file/d/1hA8Eqsj8izRaq8t7U8ecORPcvALwiVJ2/view?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": "2024-07-26T00:00:00.000Z", "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "SOLVED", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002-resolution", "indicators": null, "indicatorsKh": null, "progressSolution": null, "progressSolutionKh": "១) ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទីផ្សារ និង តម្លៃរបស់រ៉ែទង់ដែងដែឡក្រុមការងារ កសហវ បានរៀបចំ គឺយកចេញពីប្រភពចំហ (Open Source) ហើយធ្វើការប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ។\n២) អង្គប្រជុំ សម្រេចរង់ចាំទិន្នន័យនៃការសិក្សាសមិទ្ធិលទ្ធភាព (Feasibility Study) ដែលក្រុមហ៊ុនសន្យាផ្តល់មកក្រសួងរ៉ែ និង ថាមពលនៅចុងខែ មករា ឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីក្រុមការងារមានមូលដ្ឋានវាយតម្លៃលើសំណើជាក់ស្តែងរបស់ក្រុមហ៊ុន ។\n៣) តំណាងអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និង រដ្ឋាករកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា អត្រានាំចេញ 25% បច្ចុប្បន្ននេះ អាចមានភាពបត់បែនបាន បន្ទាប់ពីក្រុមការងារបានវាយតម្លៃលើទិន្នន័យនៃការសិក្សាសមិទ្ធិលទ្ធភាព (Feasibility Study) របស់ក្រុមហ៊ុន រួចរាល់ ។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "Minutes of the meeting regarding the request to waive export taxes on copper ore and its concentrate by the private sector, dated 26 December 2024, from the Department of Legal Affairs under the General Department of General Affairs, Ministry of Mines and Energy.\n\nMEF_Letter_10Dec25\n\nDecision of the Deputy Prime Minister, Minister of Economy and Finance, and Co-Chair of Working Group \"D\" during the meeting of the Legal, Taxation and Governance Working Group (Group \"D\") held on 10 March 2026។", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំស្តីពីសំណើរបស់វិស័យឯកជនសុំលើកលែងពន្ធនាំចេញលើរ៉ែទង់ដែង និងកំហាប់រ៉ែ ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ របស់នាយកដ្ឋានកិច្ចការច្បាប់ នៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការទូទៅ ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល។\n\nលិខិតរបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ចុះថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។\n\nសេចក្តីសម្រេចរបស់ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាសហប្រធានក្រុមការងារ «ឃ» ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមការងារផ្នែកច្បាប់ ពន្ធដារ និងអភិបាលកិច្ច (ក្រុម «ឃ») ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1dqr02vEr2k1108tTBHUbo97FJtgDWo9Z?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": "2026-03-10T00:00:00.000Z", "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "SOLVED", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003-resolution", "indicators": null, "indicatorsKh": null, "progressSolution": null, "progressSolutionKh": "អនុលោមតាមមាត្រា២២៣ ២២៤ ២២៦ និង ២៣៣ នៃច្បាប់សារពើពន្ធ (ឆ្នាំ២០២៣) បានបញ្ជាក់ពីលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ និងពន្ធបន្ថែម និងការប្រាក់ទាក់ទិននឹងការប្រព្រឹតកំហុស របស់អ្នកជាប់ពន្ធដូចខាងក្រោម៖\n\n១-ធ្វេសប្រហែស (Negligence)\nករណីដែលប្រាក់ពន្ធដែលត្រូវបង់មានចំនួន តិចជាងប្រាក់ពន្ធដែលបានកំណត់ដោយបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីពន្ធដារមិនលើសពី ១០ (ដប់) ភាគរយ ឬមិនបានបង់ពន្ធតាមកាលបរិច្ឆេទដែលច្បាប់ ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងទៀតបានកំណត់។ ចំពោះបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តអំពើធ្វេសប្រហែសត្រូវរងនូវប្រាក់ពន្ធបន្ថែម១០% នៃចំនួនប្រាក់ ពន្ធដែលបង់ខ្វះ ឬបង់យឺត បូកបន្ថែមការប្រាក់ ១.៥%នៃចំនួនប្រាក់ពន្ធដែលបង់ខ្វះសម្រាប់ ខែនីមួយៗ។\n\n២-ធ្វេសប្រហែលធ្ងន់ធ្ងរ (Serious negligence)\nប្រសិនបើប្រាក់ពន្ធបានបង់មានចំនួនតិចជាងប្រាក់ពន្ធដែលបានកំណត់ដោយបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីពន្ធដារលើសពី ១០ (ដប់) ភាគរយ។ ចំពោះបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តអំពើធ្វេសប្រហែស ធ្ងន់ធ្ងរ ត្រូវរងនូវប្រាក់ពន្ធបន្ថែម២៥% នៃចំនួនប្រាក់ពន្ធដែលបង់ខ្វះ ឬបង់យឺត បូកបន្ថែមការប្រាក់ ១.៥%នៃចំនួនប្រាក់ពន្ធដែល បង់ខ្វះសម្រាប់ខែនីមួយៗ។\n\n៣-ការគេចវេះពន្ធ (Tax evasion)\nជាអំពើណាមួយដែលបានប្រព្រឹត្តឡើងដោយ ចេតនា និងមានការៀបចំទុកជាមុនដែលនាំឱ្យ បាត់បង់ប្រាក់ពន្ធដែលបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីពន្ធដារតម្រូវឱ្យបង់ ។ យោងតាមមាត្រា២០៩ ចំណុច៣ ក្នុងករណី អ្នកជាប់ពន្ធឬភ្នាក់ងារកាត់ទុកមានកាតព្វកិច្ច ដាក់លិខិតប្រកាសសារពើពន្ធ ប៉ុន្តែមិនបាន ដាក់លិខិតប្រកាសមិនបានរក្សាទុកឱ្យបានត្រឹមត្រូវនូវបញ្ចិកាគណនេយ្យឬឯកសារផ្សេង ទៀតតាមការតម្រូវ ឬមិនបានផ្ដល់ព៌ត័មាន ចាំបាច់ជូនរដ្ឋបាលសារពើពន្ធដើម្បីកំណត់ពន្ធ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ការកំណត់ពន្ធរបស់អ្នកជាប់ ពន្ធ ឬភ្នាក់ងារកាត់ទុកគឺជាការកំណត់ពន្ធជា ឯកតោភាគីរបស់រដ្ឋបាលសារពើពន្ធ...។\n\nក្នុងករណីកំណត់ពន្ធជាឯកតោភាគីប្រាក់ពន្ធបន្ថែមត្រូវស្មើនឹង៤០%នៃចំនួនប្រាក់ពន្ធត្រូវ បង់ បូកបន្ថែមការប្រាក់១.៥%នៃចំនួនប្រាក់ ពន្ធដែលបង់ខ្វះសម្រាប់ខែនីមួយៗ។ ផ្អែកតាមលទ្ធផលសិក្សាស្រាវជ្រាវតាមបណ្ត ប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់រួមមាន ប្រទេសថៃ វៀតណាម សិង្ហបុរី ឥណ្ឌូណេស៊ី ហ្វីលីពីន ឡាវ និង ម៉ាឡេស៊ី ជាដើមឃើញថាប្រទេសទាំងនោះបាន កំណត់អត្រាផាកពិន័យចន្លោះពី១០% ដល់ ៦០០% និងអត្រាការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំចន្លោះពី ១២% ដល់ ២៤%។ ជាទូទៅ ទោសទណ្ឌរដ្ឋបាលមានការអនុវត្តខុសៗទៅតាមប្រទេសនីមួយៗដោយប្រទេសខ្លះយកផាកពិន័យខ្ពស់តែការប្រាក់ ទាប និងប្រទេសខ្លះទៀតមិនមានការបែងចែកការ ផាកពិន័យ និងការប្រក់ទេ គឺមានតែការផាក ពិន័យប៉ុណ្ណោះតែក្នុងអត្រាខ្ពស់ (ឧ. ឡាវមានការ ផាកពិន័យស្មើនឹង ៣%ខ សិង្ហបុរី មានការផាក ពិន័យលើការបង់យឺតយ៉ាវគឺមានចំនួន៥% បូក ការផាកពិន័យបន្ថែមជាមធ្យម១៨%ឆ្នាំ)។ ដោយ ឡែក កម្ពុជាគឺមានអត្រាពន្ធបន្ថែម ចន្លោះពី១០% ដល់ ៤០% និងការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំ ១៨% តែ ប៉ុណ្ណោះ។ បើសរុបការផាកពិន័យ និងការប្រាក់ជា កញ្ចប់ប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រទេសក្នុងតំបន់មានចន្លោះពី ១០%ទៅ ៦០០% ខណៈប្រទេសកម្ពុជាសរុបការ ផាកពិន័យនិងការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំមានចន្លោះ ២៨% ទៅ ៥៨% តែប៉ុណ្ណោះ (ដូចមានក្នុង តារាងឧបសម្ព័ន្ធទី២ ភ្ជាប់មកជាមួយ)។ ដើម្បីពង្រឹង និងជំរុញអនុលោមភាពសារពើពន្ធ រាជរដ្ឋាភិបាលតែងតែយកចិត្តទុកដាក់ និងបានផ្ត ល់ការអនុគ្រោះតាមរយៈការកែតម្រូវលិខិត ប្រកាសពន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដោយផ្អែកតាមប្រកាសស្តីពីការលើកទឹកចិត្តចំពោះការកែតម្រូវលិខិតប្រកាសពន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្តចុះថ្ងៃទី១០ ខែ តុលា ឆ្នាំ២០២៤ (កែសម្រួលលើប្រកាសចុះថ្ងៃ ទី០៣ មករា ២០២៤) បានសម្រេចលើកទឹកចិត្ត អ្នកជាប់ពន្ធ ឬភ្នាក់ងារកាត់ទុកអាចស្នើសុំការក តម្រូវបញ្ជីគណនេយ្យ និងលិខិតប្រកាសពន្ធ ឡើងវិញដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយទទួលបានការលើកលែងទណ្ឌកម្មរដ្ឋបាល(ពន្ធបន្ថែម ការប្រាក់ និងការផាកពិន័យជាប្រាក់ទាំងស្រុង) ដោយទុករយៈពេលរហូតដល់ដំណាច់ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "1.Law on Taxation (2023)\n2.Prakas No. 625 MEF, dated 10 October 2024, on the amendment of Article 3 of Prakas No. 071 MEF.PrK.GDT, dated 3 January 2024, regarding incentives for voluntary tax declaration adjustments.", "sourceOfVerificationKh": "១.ច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ (ឆ្នាំ២០២៣)\n\n២.ប្រកាសលេខ ៦២៥ សហវ.ប្រក.អពដ ចុះថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ស្តីពីការធ្វើវិសោធនកម្មប្រការ ៣ នៃប្រកាសលេខ ០៧១ សហវ.ប្រក.អពដ ចុះថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ ស្តីពីការលើកទឹកចិត្តចំពោះការកែតម្រូវការប្រកាសពន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត។", "linkToVerificationSource": null, "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004-resolution", "indicators": "Prepare a \" Draft Special Tax Roadmap\"\n\nNumber of AEO operators increased to at least 20\n\n\nIncrease the use of digital systems (e-seal) at all international ports to inspect imported goods", "indicatorsKh": "រៀបចំ \"សេចក្តីព្រាងផែនទីចង្អុលផ្លូវអាករពិសេស\"\n\nចំនួនប្រតិបត្តិករដែលមាន AEO មានការកើនឡើង យ៉ាងតិចដល់ ២០\n\nបង្កើនការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថល (​E-seal) នៅគ្រប់មាត់ច្រកអន្តរជាតិ ដើម្បីធ្វើការត្រួតពិនិត្យ​ទំនិញនាំចេញ-ចូល", "progressSolution": "The Secretariat-General of the Economic and Financial Policy Committee (EFPC) has held several consultation meetings with the private sector, with representatives from various industries involving three categories of products: alcohol, sugar, and tobacco, to review and provide comments on the “Draft Roadmap for Special Taxation.”Following these consultations, the Secretariat-General of the EFPC consolidated the comments and recommendations from the private sector and prepared a report for submission to H.E. the Academician, who subsequently provided high-level guidance to adjust the schedule for increasing special taxes on the above-mentioned products to once every two years, in response to the private sector’s request.\n\nWith regard to monitoring illicit trade and promoting good governance, the General Department of Customs and Excise of Cambodia (GDCE) has made progress in expanding the use of digital systems (E-Seal), with a total of 2,200 E-Seals deployed across 14 participating customs and excise units. These include 2 international ports, 3 customs and excise offices at international border checkpoints, 2 customs and excise offices at economic zones, and 7 dry-port customs and excise offices. These systems have been used to monitor illicit goods, resulting in the seizure of 97,879,600 cigarettes, as well as 16,042 cases of alcohol and beer and 162 bottles. In addition, the GDCE issued Instruction No. 0184/25 GDCE, dated 16 January 2025, on the implementation of temporary measures concerning the import and export of goods through bilateral border gates, border area gates, and border passages. The GDCE also assigned officials to perform temporary duties at 24 deployment locations across 8 provinces, namely Takeo, Kandal, Prey Veng, Svay Rieng, Tboung Khmum, Kratie, Banteay Meanchey, and Battambang, and suppressed 19 cases of offenses. Regarding the expansion of Authorized Economic Operators (AEOs), the number of AEO operators increased to 17 as of July 2026.", "progressSolutionKh": "អគ្គលេខាធិការដ្ឋាននៃគណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ (គ.ស.ហ) បានប្រជុំពិភាក្សាជាច្រើនសារជាមួយ​​វិស័យឯកជន ដែលមានតំណាងមកពីគ្រប់ឧស្សាហកម្មនៃផលិតផលចំនួនបី៖ អាល់កុល, ជាតិស្ករ, និងថ្នាំជក់ ដើម្បីពិនិត្យ និង ពិគ្រោះ​យោបល់លើឯកសារ \"សេចក្តីព្រាងផែនទីចង្អុលផ្លូវអាករពិសេស\" ។ ​ក្រោយការពិគ្រោះយោបល់នេះ អគ្គលេខាធិការដ្ឋាននៃ គ.ស.ហ បានធ្វើការបូកសរុបមតិយោបល់របស់វិស័យឯកជន រួចរៀបចំរបាយការណ៍ គោរពជូន ឯកឧត្តមអគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ និង បានទទួលការណែនាំដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ពី ឯកឧត្តមអគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ ក្នុងការកែសម្រួលការដំឡើងអាករពិសេសលើផលិតផលខាងលើជារៀងរាល់ ២ ឆ្នាំម្តង តាមសំណូម​ពរ​របស់វិស័យ​ឯកជន។ ដោយឡែក ទាក់ទងនឹងការតាមដានការជួញដូរខុសច្បាប់ និង ការអនុវត្តអភិបាលកិច្ចល្អ អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និង រដ្ឋាករកម្ពុជា សម្រេចបានវឌ្ឍនភាពក្នុងការបង្កើនការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថល (E-Seal) ចំនួន ២ ២០០ គ្រាប់ ក្នុងអង្គភាពគយនិងរដ្ឋាករចូលរួមអនុវត្តមានសរុបចំនួន ១៤ អង្គភាព រួមមាន កំពង់ផែអន្តរជាតិចំនួន ២ ការិយាល័យគយនិងរដ្ឋាករមាត់ច្រកអន្តរជាតិចំនួន ៣ ការិយាល័យ គយនិងរដ្ឋាករតំបន់សេដ្ឋកិច្ចចំនួន ២, និងការិយាល័យគយនិងរដ្ឋាករផែស្ងួតចំនួន ៧ក្នុងការតាមដានទំនិញខុសច្បាប់ និង បង្ក្រាបបានបារីចំនួន ៩៧ ៨៧៩ ៦០០ ដើម ស្រា និង ស្រាបៀរចំនួន ១៦,០៤២ កេស និង ១៦២ ដប ។ ជាមួយគ្នានេះ អ.គ.រ បានចេញសេចក្តីណែនាំលេខ ០១៨៤/២៥ អគរ ចុះថ្ងៃទី ១៦ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០២៥ ស្តីពីការអនុវត្តវិធានការបណ្តោះអាសន្នលើការនាំចូល-ចេញទំនិញតាមច្រកទ្វារព្រំដែនទ្វេភាគី ច្រកទ្វារតំបន់ព្រំដែន និង ច្រករបៀង និងបានចាត់តាំងមន្ត្រីមួយចំនួនឱ្យប្រចាំការបំពេញការងារបណ្តោះអាសន្ន នៅទីតាំងឈរជើងចំនួន ២៤ ក្នុងខេត្តចំនួន ៨ រួមមាន ខេត្តតាកែវ, ខេត្តកណ្តាល, ខេត្តព្រៃវែង, ខេត្តស្វាយរៀង, ខេត្តត្បូងឃ្មុំ, ខេត្តក្រចេះ, ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និង ខេត្តបាត់ដំបង ព្រមទាំងបានបង្រ្កាបបទល្មើសបានចំនួន ១៩ ករណី ។ ចំណែកឯការបង្កើនប្រតិបត្ដិករសេដ្ឋកិច្ចដែលមាន AEO វិញ គឺមានការកើនឡើងដល់ចំនួន ១៧ ប្រតិបត្តិករ គិតត្រឹមខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ ។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)\n\nសេចក្តីណែនាំលេខ ២៤៥៥ របស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ស្តីពីប្រព័ន្ធតាមដានទំនិញដោយប្រើត្រាអេឡិចត្រូនិក (E-Seals)\n\nសេចក្តីណែនាំលេខ ០១៨៤ របស់អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ស្តីពីការអនុវត្តវិធានការបណ្តោះអាសន្នលើការនាំចូល។", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1tKTHpyL4zm02tnMPjbwwczlyRQS4_Jo8?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005-resolution", "indicators": "Study and develop a framework for tax incentives in the insurance sector", "indicatorsKh": "សិក្សា និង រៀបចំក្របខណ្ឌនៃការលើកទឹកចិត្តពន្ធក្នុងវិស័យធានារ៉ាប់រង", "progressSolution": "The Insurance Association of Cambodia is currently conducting research and studies to formulate a proposal to be submitted to the Insurance Regulator of Cambodia for the development of tax incentives for the insurance sector, including incentives in the form of VAT exemption on the supply of insurance services.", "progressSolutionKh": "សមាគមធានារ៉ាប់រងកម្ពុជា កំពុងសិក្សាស្រាវជ្រាវដើម្បីលើកជាសំណើសុំមកនិយ័តករធានារ៉ាប់រងកម្ពុជា ដើម្បីរៀបចំការលើកទឹកចិត្តពន្ធក្នុង\nវិស័យធានារ៉ាប់រង រួមទាំងការលើកទឹកចិត្តលើការលើកលែងអាករលើតម្លៃបន្ថែមសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់សេវាធានារ៉ាប់រង។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1P2XJDZcm0LahzQc4Q3zXVbrYwL92zc40?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006-resolution", "indicators": "Concrete evidence, practical models, and clear implementation mechanisms to demonstrate how cross-border sales can be effectively facilitated while addressing the relevant regulatory, tax, customs, and market concerns are studied and presented to GDT by the private sector of WGD .", "indicatorsKh": "ភស្តុតាង, គំរូអនុវត្តជាក់ស្តែង និងយន្តការអនុវត្ត ដែលមានភាពច្បាស់លាស់ ដើម្បីបង្ហាញពីរបៀប\nសម្របសម្រួលការលក់ឆ្លងដែនឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងបទប្បញ្ញត្តិ\nពន្ធគយ និងទីផ្សារ ត្រូវសិក្សា និងដាក់ជូនអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ដោយខាងវិស័យឯកជននៃ WG-D", "progressSolution": "The issue raised by the private sector does not yet have a sufficient information and evidence base to support consideration of an appropriate solution. In this regard, the Government side requested that the private sector resubmit the issue for further consideration once it is able to provide a clear example of its implementation in practice for the Government to review and reconsider.", "progressSolutionKh": "បញ្ហាដែលបានលើកឡើងដោយវិស័យឯកជននេះ មិនទាន់មានមូលដ្ឋានគ្រឹះព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការពិចារណាដោះស្រាយជូន ក្នុងន័យនេះផ្នែករដ្ឋាភិបាលស្នើឱ្យខាងវិស័យ​ឯកជនលើកឡើងពីបញ្ហានេះសារជាថ្មី នៅពេលដែលមានលទ្ធភាពផ្តល់ជាគំរូនៃការអនុវត្តជូនផ្នែករដ្ឋាភិបាលពិនិត្យ និង ពិចារណាឡើងវិញ", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/12a-rXgv13sl89hFj-yehb4JQFyTnawi2?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007-resolution", "indicators": "Inter-ministerial Prakas on billboard service fees to be approved", "indicatorsKh": "ប្រកាសអន្តរក្រសួងស្តីពីកម្រៃសេវាការលើកផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយត្រូវបានអនុម័ត", "progressSolution": "The General Department of State Property and Non-Tax Revenue is currently revising the Inter-Ministerial Prakas on the list of public services, including matters related to advertising, in collaboration with the Ministry of Health, Ministry of Commerce, Ministry of Culture and Fine Arts, and Ministry of Information.", "progressSolutionKh": "អគ្គនាយកដ្ឋានទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និង ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធបាន និង កំពុងរៀបចំកែសម្រួលប្រកាសអន្តរក្រសួង ពាក់ព័ន្ធនឹងកម្រងសេវាសាធារណៈ រួមទាំងការងារពាក់ព័ន្ធការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ និង ក្រសួងព័ត៌មាន ។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026\n\nPrakas_MEF_176_Tax-on-Billborad-Advertising\n\nSub-Decree_ 287-on-Billboard_Tax (KH)\n\nLetter_6503_MEF_to_STPM_Billboard_Fee_", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)\n\nប្រកាសលេខ ១៧៦ របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ស្តីពីពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម\n\nអនុក្រឹត្យលេខ ២៨៧ ស្តីពីពន្ធលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយ (ភាសាខ្មែរ)\n\nលិខិតលេខ ៦៥០៣ របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ គោរពជូនសម្តេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស្តីពីកម្រៃសេវាលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយ", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1-AS6dszzXKUaXq8Im9uCq0KoBlJTSh8s?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008-resolution", "indicators": "Guidelines on auditing enterprises that are buyers for the purpose of claiming input VAT credits​ to be prepared", "indicatorsKh": "សេចក្តីណែនាំស្តីពីការធ្វើសវនកម្មលើសហគ្រាសដែលជាអ្នកទិញ ក្នុងការកាត់កងអាករលើតម្លៃបន្ថែម ត្រូវបានរៀបចំ", "progressSolution": null, "progressSolutionKh": null, "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1NsafNCQB2QWiS-IvSVlGOM7DIC-b_hz0?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010-resolution", "indicators": null, "indicatorsKh": null, "progressSolution": null, "progressSolutionKh": null, "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1NieblzbcPHBKsu-zGWLcLT5iob-VY0Ye?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009-s1-2026-answer", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009", "authorEmail": "ministry4@gmail.com", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "resolutionRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009-resolution", "indicators": "The legal database system and the chbab.gov.kh website, have been developed and made available for use.\n \n The principles of consultation with the private sector in the development of laws and regulations related to business have been incorporated into the Regulatory Impact Assessment (RIA) Guidelines, the Good Regulatory Practices Policy, the Guide to Legislation, and the Guidelines on the Preparation of Prakas by Ministries and Institutions.", "indicatorsKh": "ប្រព័ន្ធមូលដ្ឋានទិន្នន័យច្បាប់ និងគេហទំព័រ chbab.gov.kh ត្រូវបានរៀបចំ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់\n \n គោលការណ៍នៃការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយវិស័យ ឯកជនក្នុងការរៀបចំច្បាប់បទបញ្ញាត្តិពាក់ព័ន្ធនឹងធុរកិច្ច ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត, គោលនយោបាយនៃការប្រតិបត្តិបទបញ្ញត្តិល្អ , មគ្គទេសក៏សិល្ប៍សាស្ត្រនីតិកម្ម \n និងសេចក្តីណែនាំស្តីពីការរៀបចំប្រកាសរបស់ក្រសួងស្ថាប័ន", "progressSolution": "Regarding Points 1, 4, and 5: These issues can be addressed through the establishment of a legal and regulatory database system, including the Government’s legal dissemination website, chbab.gov.kh. More than 10,000 laws and legal instruments have been collected and compiled and are currently undergoing verification and validation. Meanwhile, the development of the system is at the preparation stage, with discussions currently underway with the Asian Development Bank (ADB). Regarding Point 2: The private sector may provide its views and comments through the consultation mechanisms stipulated in Sub-Decree No. 170 ANK.BK, dated 23 July 2024, on the implementation of the Guidelines on Procedures and Rules for Drafting Laws and Other Legal Instruments. These mechanisms also include the Regulatory Impact Assessment (RIA) Guidelines, the Good Regulatory Practices Policy, the Guide to Legislation, and the Guidelines on the Preparation of Prakas by Ministries and Institutions, which are currently under development. A Steering Committee for RIA Reform has been established and is currently leading and coordinating the implementation of the RIA process. Regarding Point 3:The entry into force of laws is stipulated in the Constitution, specifically Article 93 (new), which is relatively difficult to amend. Meanwhile, the entry-into-force periods for sub-decrees, prakas, and other legal instruments may be considered for adjustment through provisions set out in the Guide to Legislation and the Guidelines on the Preparation of Prakas by Ministries and Institutions. Furthermore, all laws and legal instruments, including prakas issued by ministries and institutions that have general applicability, are subject to the obligation of publication in the Royal Gazette, in accordance with Circular No. 08 SR, dated 5 December 2019, of the Royal Government, on the obligation to publish in the Royal Gazette.", "progressSolutionKh": "ចំពោះចំណុចទី១, ៤, និង ៥៖ នឹងអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈការបង្កើតប្រព័ន្ធមូលទិន្ន\n ន័យច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត រួមទាំងគេហទំព័រផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ឈ្មោះ chbab.gov.kh របស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តជាង ១០០០០ ត្រូវបានប្រមូលចងក្រងនិងកំពុងពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ ចំណែកការអភិវឌ្ឍដំណាក់កាលរៀបចំ និងពិភាក្សាជាមួយ ADB ។ \n ចំណុចទី២ ៖ វិស័យឯកជនអាចបញ្ចេញមតិតាមយន្តការពិគ្រោះយោបល់ដែលបានកំណត់នៅក្នុងអនុក្រឹត្យលេខ ១៧០ អនក្របក. ចុះថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ស្តីពីការដាក់ឲ្យអនុវត្តគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីនីតិវិធីនិងវិធាននៃការតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងទៀត, គោលការណ៍ណែនាំស្តីពីការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត(Regulatory Impact Assessment Guidelines),គោលនយោបាយនៃការប្រតិបត្តិបទបញ្ញត្តិល្អ(Good Regulatory Practices Policy), មគ្គទេសក៏សិល្ប៍សាស្ត្រនីតិកម្ម (Guide to Legislation)និងសេចក្តីណែនាំស្តីពីការរៀបចំប្រកាស របស់ក្រសួងស្ថាប័ន ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍ។ គណៈកម្មការដឹកនាំកែទម្រង់ RIA ត្រូវបានបង្កើតនិងកំពុងដឹកនាំការងារ RIA នេះ ។ \n ចំពោះចំណុចទី៣៖ការចូលជាធរមានរបស់ច្បាប់ គឺបានកំណត់ នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក្នុងមាត្រា ៩៣ថ្មី ដែលពិបាកនឹងកែសម្រួលបាន។ ដោយឡែករយៈពេលចូលជាធរមានរបស់អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តផ្សេងៗ អាចគិតកែសម្រួលបានដោយកំណត់នៅក្នុងមគ្គទេសក៏សិល្ប៍សាស្ត្រនីតិកម្ម (Guide to Legislation) និងសេចក្តីណែនាំស្តីពីការរៀបចំប្រកាសរបស់ក្រសួងស្ថាប័ន។ លើសពីនេះផងដែរ ច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តទាំងអស់ រួមទាំងប្រកាសរបស់ក្រសួងស្ថាប័នដែលមាន អានុភាពអនុវត្តទូទៅ ត្រូវចូលក្នុងកាតព្វកិច្ចចុះផ្សាយក្នុងរាជកិច្ច ស្របតាមសារាចរលេខ០៨សរ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលចុះថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ស្តីពីកាតព្វកិច្ចចុះក្នុងរាជកិច្ច។", "nextStep": null, "nextStepKh": null, "implementationChallenges": null, "sourceOfVerification": "(KH) Minutes-GPSWG-D Meeting_10March2026", "sourceOfVerificationKh": "កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំក្រុមការងាររាជរដ្ឋាភិបាល-ផ្នែកឯកជន ផ្នែក «ឃ» ថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ (ភាសាខ្មែរ)", "linkToVerificationSource": "https://drive.google.com/drive/folders/1Wyi_eszLGyXDJjAnus2PS0tSR4KU_lMD?usp=drive_link", "dateOfIssueSolution": null, "attachement": null } ] } ] } ], "meetings": [ { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-consolidated-meeting", "ministryName": "MEF", "ownerEmail": "ministry4@gmail.com", "title": "កិច្ចប្រជុំក្រុមការងារ ឃ ផ្នែកនីតិកម្ម ពន្ធដារ និងអភិបាលកិច្ច", "description": "កិច្ចប្រជុំរវាងក្រុមការងារ ឃ ផ្នែកនីតិកម្ម ពន្ធដារ និងអភិបាលកិច្ច និង MEF ដើម្បីពិភាក្សា និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់វិស័យឯកជន។", "previousTitle": "Consolidated import meeting — WG D — MEF Oct 2026 source", "previousDescription": "Consolidated import container only. Historical dates remain in the review file.", "meetingDate": null, "startTime": null, "location": null, "documentReference": null, "request": { "title": "សំណើសុំរៀបចំកិច្ចប្រជុំ WG D", "previousTitle": "Consolidated import meeting — WG D — MEF Oct 2026 source", "description": "សូមស្នើសុំរៀបចំកិច្ចប្រជុំរវាងក្រុមការងារ ឃ ផ្នែកនីតិកម្ម ពន្ធដារ និងអភិបាលកិច្ច និង MEF ដើម្បីពិភាក្សា និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់វិស័យឯកជន។", "previousDescription": "Consolidated import request, not a historical meeting request.", "meetingRequestLetter": null, "issueRefs": [ "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010", "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009" ] }, "summary": { "documentReference": null, "resolutions": [ { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0001", "issueStatusCode": "SOLVED", "rgcDecision": "MEF of RGC has intervene on the issues as following.\nDeveloped and implemented the Strategy on Public Debt Management 2024-2028.\nCollaborated with development partners in formulating the Development Partnership Strategy and participated in the preparation of the Public Investment Plan, focusing on priority sectors.\nSupported the implementation of projects/programs with Khmer Enterprise to foster an entrepreneurial ecosystem.\nEngaged in programs promoting the development of the commercial trade sector and competitiveness.\nPartnered with development stakeholders to design and implement technical capacity-building projects supporting public-private partnership mechanisms.\n\n-រាជរដ្ឋាភិបាល បានរៀបចំ និង អនុវត្ត «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» ។ ការកំណត់ពិដាននៃការខ្ចីប្រាក់ពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និង ដៃគូអភិវឌ្ឍក្រៅប្រទេស ក្នុងរង្វង់ ១,៧ ប៊ីលាន ទៅ ២ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយក្នុងកាលទេស ចាំបាច់ អាចបង្កើនដល់ ២,៥ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែ ក្នុងមួយឆ្នាំ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវលើសពី ១០ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែ (សមមូលនឹងប្រមាណ ១៣,៥ ប៊ីលានដុល្លារអាម៉េរិក) ក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ ។\n-រាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រភាពជាដៃគូនៃការអភិវឌ្ឍន៍ និង ចូលរួមរៀបចំផែនការវិនិយោគសាធារណៈ ដែលផ្តោតលើវិស័យអាទិភាព ។\n-រាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមគាំទ្រដល់ការអនុវត្ត គម្រោង/កម្មវិធីជាមួយសហគ្រិនខ្មែរ (Khmer Enterprise) ក្នុងគោលដៅគាំទ្រលើការកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសហគ្រិនភាព ។\n-រាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមអនុវត្តកម្មវិធីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យពាណិជ្ជកម្ម និង ការប្រកួតប្រជែង ដោយបានសហការជាមួយភ្នាក់ងារប្រតិបត្តិគម្រោងក្នុងការបង្កើនការផ្តល់កិច្ចសន្យាការងារដល់ក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងស្រុករួមមានវិស័យសេវាកុងស៊ុលតង់, ផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ និង វិស័យអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ផ្លូវថ្នល់, ថាមពល, សន្តិសុខស្បៀង, ជលផលសមុទ្រ, ទឹកស្អាត, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងកាកសំណល់រឹង និងរាវ, សាលារៀន, សាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ, មន្ទីរពេទ្យ, ធារាសាស្ត្រ, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រវិស័យ កសិកម្ម និងអភិបាលកិច្ច ។ល។) ។\n-រាជរដ្ឋាភិបាល ចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំ និង អនុវត្តគម្រោងកសាងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសដើម្បីគាំទ្រយន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និង ឯកជន ។\n\n-បច្ចុប្បន្ន, រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនឥណទានកម្ចីពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរ-ជាតិ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការនៃការវិនិយោគសាធារណៈតាមការ-ស្នើសុំរបស់វិស័យឯកជន ដោយធានាថា ឥណទានទាំងនោះត្រូវបានវិភាជន៍ទៅវិស័យអាទិភាព ។\n-ការគ្រប់គ្រងបំណុលប្រកបដោយចីរភាព គឺជាការទទួលខុសត្រូវរួមរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលទាមទារអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួនស្របតាម «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» សំដៅពង្រឹងការគ្រប់គ្រងបំណុលប្រកប ដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ។\n-ការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា ត្រូវតែអនុលោមតាមសូច-នាករមួយចំនួន ពិសេសសូចនាករ សន្ទនីយភាព ដែលក្នុងនោះ ការ-ព្យាករនៃអនុបាតសេវាបំណុលសាធារណៈក្រៅប្រទេស ធៀបនឹងចំណូលថវិកាជាតិក្នុងរយៈពេលមធ្យម បានបង្ហាញនិន្នាការកើនឡើងពី ៨% ទៅ ១២% នៃចំណូលថវិកាជាតិដែលជាអត្រាខិតទៅកៀកនឹងអនុបាតគោល ។ ការណ៍នេះ ទាមទារឱ្យមានការគិតគូរប្រកបដោយភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុននឹងបង្កើនកម្រិតបំណុលសាធារណៈ ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវចីរភាពបំណុលសាធារណៈ ក្នុងរយៈពេលខ្លី, មធ្យម និង វែង ។\n-ការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ត្រូវអនុលោមតាមគោលការណ៍គន្លឹះដាក់ចេញក្នុង «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» រួមមាន៖ ១). ខ្ចីឥណទានក្នុងទំហំសមស្របដែលស្ថានភាពថវិកា និង សេដ្ឋកិច្ចអាចទ្រាំទ្របាន, ២). ខ្ចីតែឥណទានដែលមានកម្រិតសម្បទាន ឬ លក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះ, ៣). ខ្ចីសម្រាប់តែវិស័យអាទិ-ភាពទ្រទ្រង់ចីរភាពនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងវិស័យបង្កើនផលិត ភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬ ផលិតភាពផលិតកម្ម, ៤). ប្រើប្រាស់ឥណទាន ប្រកបដោយតម្លាភាព, គណនេយ្យភាព, ប្រសិទ្ធភាព, និង ស័ក្តិសិទ្ធិភាពខ្ពស់បំផុត និង ៥). ប្រើ-ប្រាស់ឥណទានសម្រាប់ហិរញ្ញប្បទានគម្រោងវិនិយោគ លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ដែលត្រូវមានស្តង់ដា និង គុណភាពខ្ពស់ ស្របតាមគោលការណ៍ នៃការគ្រប់គ្រងការវិនិយោគសាធារណៈ ព្រមទាំងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការ នៃការអភិវឌ្ឍជាតិនៅក្នុងដំណាក់កាលថ្មី ពិសេសធានាបាននូវចីរភាព សេដ្ឋកិច្ច, សង្គម, បរិស្ថាន, និង ភាពធន់ទៅនឹងការប្រែ-ប្រួលអាកាសធាតុ ។\n-ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី, រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏បានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ តាមរយៈការផ្តល់អាទិភាពចំណាយខ្ពស់ទៅលើការវិនិយោគសាធារណៈ ព្រមទាំងការដាក់ចេញនូវកម្មវិធីវិធានការគោលនយោបាយ ជាបន្តបន្ទាប់ ។\n-ជាក់ស្តែង, ចំណាយវិនិយោគសាធារណៈ ត្រូវបានគ្រោងក្នុងចន្លោះប្រមាណ ៥.៦០% នៃ ផ.ស.ស. សម្រាប់ រយៈពេលមធ្យមខាងមុខ សំដៅធានាការវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ក្នុងន័យបង្កើនកិច្ចអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ បន្ថែមលើនេះ, រាជរដ្ឋាភិបាលបាន និងកំពុងព្យាយាមឥតស្រាកស្រាន្ត ក្នុងការគិតគូរដាក់ចេញនូវក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ និង វិធានការគោលនយោបាយមុតស្រួច និង ចំគោលដៅនានា សំដៅលើកកម្ពស់បរិយាកាសធុរកិច្ច សម្រាប់វិស័យឯកជន ។ ក្នុងនោះ, រាជរដ្ឋាភិបាល បានដាក់ចេញនូវយន្តការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន តាមរយៈធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និង មធ្យម និង សាជីវកម្មធានាឥណទានកម្ពុជា ។ គិតត្រឹមឆមាសទី ១ ឆ្នាំ ២០២៤, ធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និង មធ្យម បានចូលរួមផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន ដល់អាជីវកម្មគោលដៅចំនួន ៣ ១៤១ សហគ្រាស ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់សរុបប្រមាណ ៣២៧ លានដុល្លារអាម៉េរិក ខណៈសាជីវកម្មធានាឥណទានកម្ពុជា បានផ្តល់ការ-ធានាលើកម្ចីអាជីវកម្ម ដល់សហគ្រាសខ្នាតមីក្រូ តូច និង មធ្យមនៅកម្ពុជា ចំនួន ២ ៣៦៦ សហគ្រាស ដែលមានសន្និធិទំហំធានាឥណទាន រហូតដល់ ៨៥៨ លានដុល្លារអាម៉េរិក ។\n-ជាមួយគ្នានេះ, កសហវ កំពុងពិនិត្យឡើងវិញនូវលក្ខខណ្ឌតម្រូវមួយ-ចំនួនសម្រាប់ការទទួលបាននូវប្រភពទុនបន្ថែម តាមរយៈសហគ្រាសសាធារណៈទាំង ២ ខាងលើ ដើម្បីលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានហិរញ្ញ-ប្បទានឱ្យកាន់តែប្រសើរសម្រាប់ វិស័យឯកជន ដែលស្ថិតក្នុងវិស័យកំពុងរងផលប៉ះទង្គិច ។ ទន្ទឹមនេះ, កសហវ ក៏កំពុងរៀបចំកម្មវិធីលើកកម្ពស់ភាពប្រកួតប្រជែងបង្កើនពិពិធកម្ម និងពង្រឹងភាពធន់ ដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨ ដែលនឹងមានការដាក់ចេញនូវវិធានការគោលនយោបាយមុតស្រួត និង ចំគោលដៅ សម្រាប់ជំរុញកំណើន សេដ្ឋកិច្ច តាមវិស័យ និងផ្នែកសំខាន់ៗ ។", "rgcDecisionKh": "រាជរដ្ឋាភិបាល បានរៀបចំ និង អនុវត្ត «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» ។ ការកំណត់ពិដាននៃការខ្ចីប្រាក់ពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ និង ដៃគូអភិវឌ្ឍក្រៅប្រទេស ក្នុងរង្វង់ ១,៧ ប៊ីលាន ទៅ ២ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយក្នុងកាលទេស ចាំបាច់ អាចបង្កើនដល់ ២,៥ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែ ក្នុងមួយឆ្នាំ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវលើសពី ១០ ប៊ីលានអេសដេអ៊ែ (សមមូលនឹងប្រមាណ ១៣,៥ ប៊ីលានដុល្លារអាម៉េរិក) ក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ ។\nរាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រភាពជាដៃគូនៃការអភិវឌ្ឍន៍ និង ចូលរួមរៀបចំផែនការវិនិយោគសាធារណៈ ដែលផ្តោតលើវិស័យអាទិភាព ។\nរាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមគាំទ្រដល់ការអនុវត្ត គម្រោង/កម្មវិធីជាមួយសហគ្រិនខ្មែរ (Khmer Enterprise) ក្នុងគោលដៅគាំទ្រលើការកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសហគ្រិនភាព ។\nរាជរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមអនុវត្តកម្មវិធីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យពាណិជ្ជកម្ម និង ការប្រកួតប្រជែង ដោយបានសហការជាមួយភ្នាក់ងារប្រតិបត្តិគម្រោងក្នុងការបង្កើនការផ្តល់កិច្ចសន្យាការងារដល់ក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងស្រុករួមមានវិស័យសេវាកុងស៊ុលតង់, ផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ និង វិស័យអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ផ្លូវថ្នល់, ថាមពល, សន្តិសុខស្បៀង, ជលផលសមុទ្រ, ទឹកស្អាត, ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងកាកសំណល់រឹង និងរាវ, សាលារៀន, សាលាបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ, មន្ទីរពេទ្យ, ធារាសាស្ត្រ, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រវិស័យ កសិកម្ម និងអភិបាលកិច្ច ។ល។) ។\nរាជរដ្ឋាភិបាល ចូលរួមជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍក្នុងការរៀបចំ និង អនុវត្តគម្រោងកសាងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសដើម្បីគាំទ្រយន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និង ឯកជន ។\n\nបច្ចុប្បន្ន, រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនឥណទានកម្ចីពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរ-ជាតិ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការនៃការវិនិយោគសាធារណៈតាមការ-ស្នើសុំរបស់វិស័យឯកជន ដោយធានាថា ឥណទានទាំងនោះត្រូវបានវិភាជន៍ទៅវិស័យអាទិភាព ។\nការគ្រប់គ្រងបំណុលប្រកបដោយចីរភាព គឺជាការទទួលខុសត្រូវរួមរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលទាមទារអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួនស្របតាម «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» សំដៅពង្រឹងការគ្រប់គ្រងបំណុលប្រកប ដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ។\nការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា ត្រូវតែអនុលោមតាមសូច-នាករមួយចំនួន ពិសេសសូចនាករ សន្ទនីយភាព ដែលក្នុងនោះ ការ-ព្យាករនៃអនុបាតសេវាបំណុលសាធារណៈក្រៅប្រទេស ធៀបនឹងចំណូលថវិកាជាតិក្នុងរយៈពេលមធ្យម បានបង្ហាញនិន្នាការកើនឡើងពី ៨% ទៅ ១២% នៃចំណូលថវិកាជាតិដែលជាអត្រាខិតទៅកៀកនឹងអនុបាតគោល ។ ការណ៍នេះ ទាមទារឱ្យមានការគិតគូរប្រកបដោយភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ មុននឹងបង្កើនកម្រិតបំណុលសាធារណៈ ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវចីរភាពបំណុលសាធារណៈ ក្នុងរយៈពេលខ្លី, មធ្យម និង វែង ។\nការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ត្រូវអនុលោមតាមគោលការណ៍គន្លឹះដាក់ចេញក្នុង «យុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨» រួមមាន៖ ១). ខ្ចីឥណទានក្នុងទំហំសមស្របដែលស្ថានភាពថវិកា និង សេដ្ឋកិច្ចអាចទ្រាំទ្របាន, ២). ខ្ចីតែឥណទានដែលមានកម្រិតសម្បទាន ឬ លក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះ, ៣). ខ្ចីសម្រាប់តែវិស័យអាទិ-ភាពទ្រទ្រង់ចីរភាពនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងវិស័យបង្កើនផលិត ភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬ ផលិតភាពផលិតកម្ម, ៤). ប្រើប្រាស់ឥណទាន ប្រកបដោយតម្លាភាព, គណនេយ្យភាព, ប្រសិទ្ធភាព, និង ស័ក្តិសិទ្ធិភាពខ្ពស់បំផុត និង ៥). ប្រើ-ប្រាស់ឥណទានសម្រាប់ហិរញ្ញប្បទានគម្រោងវិនិយោគ លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ដែលត្រូវមានស្តង់ដា និង គុណភាពខ្ពស់ ស្របតាមគោលការណ៍ នៃការគ្រប់គ្រងការវិនិយោគសាធារណៈ ព្រមទាំងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការ នៃការអភិវឌ្ឍជាតិនៅក្នុងដំណាក់កាលថ្មី ពិសេសធានាបាននូវចីរភាព សេដ្ឋកិច្ច, សង្គម, បរិស្ថាន, និង ភាពធន់ទៅនឹងការប្រែ-ប្រួលអាកាសធាតុ ។\nទោះជាយ៉ាងនេះក្តី, រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏បានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ តាមរយៈការផ្តល់អាទិភាពចំណាយខ្ពស់ទៅលើការវិនិយោគសាធារណៈ ព្រមទាំងការដាក់ចេញនូវកម្មវិធីវិធានការគោលនយោបាយ ជាបន្តបន្ទាប់។\n-ជាក់ស្តែង, ចំណាយវិនិយោគសាធារណៈ ត្រូវបានគ្រោងក្នុងចន្លោះប្រមាណ ៥.៦០% នៃ ផ.ស.ស. សម្រាប់ រយៈពេលមធ្យមខាងមុខ សំដៅធានាការវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ក្នុងន័យបង្កើនកិច្ចអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ បន្ថែមលើនេះ, រាជរដ្ឋាភិបាលបាន និងកំពុងព្យាយាមឥតស្រាកស្រាន្ត ក្នុងការគិតគូរដាក់ចេញនូវក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ និង វិធានការគោលនយោបាយមុតស្រួច និង ចំគោលដៅនានា សំដៅលើកកម្ពស់បរិយាកាសធុរកិច្ច សម្រាប់វិស័យឯកជន ។ ក្នុងនោះ, រាជរដ្ឋាភិបាល បានដាក់ចេញនូវយន្តការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន តាមរយៈធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និង មធ្យម និង សាជីវកម្មធានាឥណទានកម្ពុជា ។ គិតត្រឹមឆមាសទី ១ ឆ្នាំ ២០២៤, ធនាគារសហគ្រាសធុនតូច និង មធ្យម បានចូលរួមផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន ដល់អាជីវកម្មគោលដៅចំនួន ៣ ១៤១ សហគ្រាស ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់សរុបប្រមាណ ៣២៧ លានដុល្លារអាម៉េរិក ខណៈសាជីវកម្មធានាឥណទានកម្ពុជា បានផ្តល់ការ-ធានាលើកម្ចីអាជីវកម្ម ដល់សហគ្រាសខ្នាតមីក្រូ តូច និង មធ្យមនៅកម្ពុជា ចំនួន ២ ៣៦៦ សហគ្រាស ដែលមានសន្និធិទំហំធានាឥណទាន រហូតដល់ ៨៥៨ លានដុល្លារអាម៉េរិក ។\n-ជាមួយគ្នានេះ, កសហវ កំពុងពិនិត្យឡើងវិញនូវលក្ខខណ្ឌតម្រូវមួយ-ចំនួនសម្រាប់ការទទួលបាននូវប្រភពទុនបន្ថែម តាមរយៈសហគ្រាសសាធារណៈទាំង ២ ខាងលើ ដើម្បីលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានហិរញ្ញ-ប្បទានឱ្យកាន់តែប្រសើរសម្រាប់ វិស័យឯកជន ដែលស្ថិតក្នុងវិស័យកំពុងរងផលប៉ះទង្គិច ។ ទន្ទឹមនេះ, កសហវ ក៏កំពុងរៀបចំកម្មវិធីលើកកម្ពស់ភាពប្រកួតប្រជែងបង្កើនពិពិធកម្ម និងពង្រឹងភាពធន់ ដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨ ដែលនឹងមានការដាក់ចេញនូវវិធានការគោលនយោបាយមុតស្រួត និង ចំគោលដៅ សម្រាប់ជំរុញកំណើន សេដ្ឋកិច្ច តាមវិស័យ និងផ្នែកសំខាន់ៗ ។", "nextStep": "ក្រុម \"ឃ\" ស្នើ កអក ដាក់វិធានការនេះនៅក្នុងយន្តការដោះស្រាយ ដែលត្រូវឆ្លងកាត់កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុវិញ ដោយសារកម្រិតនៃការសម្រេចចិត្ត និង អនុវត្តលើវិធានការនេះ គឺនៅកម្រិតម៉ាក្រូ ។", "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0002", "issueStatusCode": "SOLVED", "rgcDecision": "The Ministry of Mines and Energy will review and study the proposals raised by the private sector with relevant experts and provide a more detailed response.\nHis Excellency the Deputy Prime Minister MEF minister agreed to establish an inter-ministerial/agency working group led by the Ministry of Mines and Energy and involving the Ministry of Environment, the General Department of Policy, the General Department of Taxation, the General Department of Customs and Excise of Cambodia, the Land Administration, and mining companies to determine policy objectives around copper ore exports and address issues raised by the private sector regarding the current export tax rate.\nThe inter-agency working group shall cooperate and consult with relevant institutions to determine policy objectives by the first quarter of 2025 to ensure that mining investment companies’ exports are in line with the policy direction of the Royal Government.\n\nUpdate Semester 1 of 2026:\n-Following discussions with Golden Resources Development Co., Ltd. and a review of its feasibility study on 10 December 2025, the Ministry of Mines and Energy reported that the company had changed its business model from exporting raw copper abroad to producing semi-processed products in Preah Vihear Province and transporting them to Sihanoukville or Kampot for refining. Based on the company's feasibility study, although the 25% export tax could result in losses under certain circumstances, the company would still remain profitable overall. Currently, only two companies are engaged in copper mining activities, and their differing locations and mineral potentials make it difficult to formulate a broad policy applicable to all projects. Therefore, the Ministry will continue assessing cases individually in cooperation with the company, the Ministry of Economy and Finance, and the General Department of Customs and Excise of Cambodia to ensure a win-win approach that supports investment while complying with legal requirements.\n-Based on the Ministry's report, the Deputy Prime Minister concluded that the issue had effectively been resolved because the company had changed its business model. Nevertheless, continued support for the mining sector was encouraged to attract future investors. Given the varying operational conditions and mineral potential of different projects, which require detailed assessments, the Deputy Prime Minister requested that: 1. The company continue consultations with the Ministry of Mines and Energy if further business-related issues arise; and 2. The Ministry continue conducting feasibility studies and economic analyses for copper mining projects, including assessments of export tax efficiency and equitable sharing of benefits between the Royal Government and the private sector.", "rgcDecisionKh": "ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល នឹងពិនិត្យ និងសិក្សាលើសំណើដែលបានលើកឡើងដោយវិស័យឯកជន ដោយពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញពាក់ព័ន្ធ និងផ្តល់ការឆ្លើយតបលម្អិតបន្ថែម។\n\nឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានឯកភាពឱ្យបង្កើតក្រុមការងារអន្តរក្រសួង-ស្ថាប័ន ដឹកនាំដោយក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ដោយមានការចូលរួមពីក្រសួងបរិស្ថាន អគ្គនាយកដ្ឋានគោលនយោបាយ អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា រដ្ឋបាលដីធ្លី និងក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មរ៉ែ ដើម្បីកំណត់គោលដៅគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចេញរ៉ែទង់ដែង និងដោះស្រាយបញ្ហាដែលវិស័យឯកជនបានលើកឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងអត្រាពន្ធនាំចេញបច្ចុប្បន្ន។\n\nក្រុមការងារអន្តរក្រសួង-ស្ថាប័ន ត្រូវសហការ និងពិគ្រោះយោបល់ជាមួយក្រសួង-ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីកំណត់គោលដៅគោលនយោបាយឱ្យបានត្រឹមត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីធានាថា ការនាំចេញរបស់ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគក្នុងវិស័យរ៉ែ ស្របតាមទិសដៅគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។\nបច្ចុប្បន្នភាពឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦\nបន្ទាប់ពីការពិភាក្សាជាមួយក្រុមហ៊ុន Golden Resources Development Co., Ltd. និងការពិនិត្យលើការសិក្សាសមិទ្ធិលទ្ធភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនបានផ្លាស់ប្តូរគំរូអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន ពីការនាំចេញរ៉ែទង់ដែងឆៅទៅក្រៅប្រទេស មកជាការផលិតផលិតផលកែច្នៃពាក់កណ្តាលសម្រេចនៅខេត្តព្រះវិហារ រួចដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ ឬខេត្តកំពត ដើម្បីធ្វើការចម្រាញ់។ ផ្អែកលើការសិក្សាសមិទ្ធិលទ្ធភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន ទោះបីជាពន្ធនាំចេញក្នុងអត្រា ២៥% អាចបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់ក្នុងកាលៈទេសៈមួយចំនួនក៏ដោយ ក៏ជារួមក្រុមហ៊ុននៅតែអាចទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ បច្ចុប្បន្ន មានក្រុមហ៊ុនតែពីរប៉ុណ្ណោះដែលកំពុងប្រកបអាជីវកម្មរុករក និងធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែទង់ដែង ហើយដោយសារទីតាំង និងសក្តានុពលធនធានរ៉ែរបស់ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរមានភាពខុសគ្នា ធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយរួមមួយដែលអាចអនុវត្តចំពោះគម្រោងទាំងអស់។ ដូច្នេះ ក្រសួងនឹងបន្តវាយតម្លៃតាមករណីនីមួយៗ ដោយសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ដើម្បីធានានូវវិធីសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលគាំទ្រដល់ការវិនិយោគ ទន្ទឹមនឹងការអនុលោមតាមតម្រូវការផ្លូវច្បាប់។\nផ្អែកលើរបាយការណ៍របស់ក្រសួង ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានសន្និដ្ឋានថា បញ្ហានេះត្រូវបានដោះស្រាយជាក់ស្តែងហើយ ដោយសារក្រុមហ៊ុនបានផ្លាស់ប្តូរគំរូអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបន្តគាំទ្រដល់វិស័យរ៉ែត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិននាពេលអនាគត។ ដោយពិចារណាថា លក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិការ និងសក្តានុពលធនធានរ៉ែរបស់គម្រោងនីមួយៗមានភាពខុសគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការវាយតម្លៃលម្អិត ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានស្នើឱ្យ៖\nក្រុមហ៊ុនបន្តពិគ្រោះយោបល់ជាមួយក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ប្រសិនបើមានបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងអាជីវកម្មបន្ថែមទៀតកើតឡើង។\nក្រសួងបន្តសិក្សាសមិទ្ធិលទ្ធភាព និងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់គម្រោងអាជីវកម្មរ៉ែទង់ដែង រួមទាំងការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃពន្ធនាំចេញ និងការបែងចែកផលប្រយោជន៍ប្រកបដោយសមធម៌រវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជន។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0003", "issueStatusCode": "SOLVED", "rgcDecision": "The Royal Government has decided to keep the interest rate at 1.5% as stipulated in the Law on Taxation, which has been recently implemented since 2023, in order to strengthen tax compliance.\nThe General Department of Taxation (GDT) must clearly define additional enforcement measures for those who commit intentional and unintentional errors. In cases where the error is committed intentionally, the implementer/perpetrator will be held liable according to the provisions of the law without exception. But, if the error is committed unintentionally, there will be some measures to further facilitate it.\nMeanwhile, the General Department of Taxation remains open to further discussions with the private sector on this issue.", "rgcDecisionKh": "រាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចរក្សាការប្រាក់ត្រឹម ១.៥% ដូចមានចែងក្នុងច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ ម៉្យាងច្បាប់នេះទើបអនុវត្តនៅឆ្នាំ ២០២៣ ហើយម្យ៉ាងដើម្បីពង្រឹងអនុលោមភាពពន្ធដារ ។\nអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារត្រូវកំណត់អំពីវិធានការអនុវត្តបន្ថែមឱ្យបានច្បាស់លាស់ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តិកំហុសដោយចេតនា និង អចេតនា ។ ក្នុងករណីដែលកំហុសនោះប្រព្រឹត្តិដោយចេតនា, អ្នកប្រព្រឹត្តិនឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវ តាមបញ្ញត្តិច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែង ប៉ុន្តែ បើកំហុសនោះប្រព្រឹត្តិដោយអចេតនា នឹងមានវិធានការមួយចំនួន ដើម្បីសម្រួលបន្ថែម ។\nទន្ទឹមនឹងនេះ, អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ នៅតែបើកចំហរ ដើម្បីពិភាក្សាបន្ថែមជាមួយវិស័យឯកជនលើបញ្ហានេះ ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0004", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "Tax Stability: The Economic Policy Committee is leading consultations with the private sector on the draft roadmap for special tax measures prepared by the Economic and Financial Policy Committee.\nDigital Monitoring: With regard to illicit trade, digital monitoring tools, such as QR codes, are being considered to improve management and control, although they are more costly than the current tax stamp system. Market Discipline and Advertising: The Royal Government has a mechanism focused on tax collection and combating illicit trade. Within the Government, there is also a public health mechanism led by the Ministry of Health. This mechanism is responsible for health warnings on products, including alcoholic beverages and tobacco products, with the aim of preventing excessive consumption and addiction. Implementation and Governance: The General Department of Customs and Excise of Cambodia (GDCE) is developing a plan to strengthen governance and engage with the private sector to coordinate the next steps, in line with the Royal Government’s Pentagonal-Strategy—Phase I, particularly its objectives of promoting economic diversification, resilience, and an improved business and investment environment. In general, illicit trade originating from outside the country should be addressed by the GDCE, while domestic issues fall under the jurisdiction of the General Department of Taxation (GDT). Border Corridors and Trade: Currently, there are only a limited number of Authorized Economic Operators (AEOs), approximately 7–8 operators, but the target is to expand this number to 30–40 operators by 2026. Achieving this objective requires cooperation with the private sector to improve compliance, facilitate participation in dedicated channels, and enhance efficiency.", "rgcDecisionKh": "ស្ថេរភាពពន្ធអាករ៖ គណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច ដឹកនាំពិគ្រោះយោបល់ជាមួយវិស័យឯកជន ចំពោះសេចក្តីព្រៀងផែនទីចង្អុលផ្លូវអាការពិសេស ដែលរៀប​ចំដោយគណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។ ការតាមដានឌីជីថល៖ ការជួញដូរខុសច្បាប់ ការតាមដានឌីជីថល ដូចជាលេខកូដ QRកំពុងត្រូវបានពិចារណាដើម្បីធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងមានភាពប្រសើរឡើងទោះបីជាវាមានតម្លៃថ្លៃជាងពន្ធតែមស៍បច្ចុប្បន្នក៏ដោយ ។ វិន័យទីផ្សារ និងការផ្សព្វផ្សាយ៖ រាជរដ្ឋាភិបាលមានយន្តការមួយដែលផ្តោតលើការយកពន្ធ និងការទប់ស្កាត់ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ ខណៈពេលដែលផ្ទៃក្នុងរដ្ឋាភិបាល​ ក៏មានយន្តការសុខភាពសាធារណៈផងដែរ ដែលដឹកនាំដោយក្រសួងសុខាភិបាល ។ ក្រុមការងារនេះ ទទួលខុសត្រូវចំពោះសញ្ញាព្រមានសុខភាពលើផលិតផល រួមទាំង​គ្រឿងស្រវឹង និង ថ្នាំជក់ ក្នុងគោលបំណង ទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់ហួសប្រមាណ និង ការញៀន ។ ការអនុវត្ត និងអភិបាលកិច្ច៖ អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និង រដ្ឋាករកម្ពុជា រៀបចំផែនការដើម្បីពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និង ចូលរួមជាមួយវិស័យឯកជនដើម្បីសម្របសម្រួលជំហានបន្ត ដែលស្របនឹងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៧ ក្នុងការលើកកម្ពស់ការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច ភាពធន់ បរិយាកាសអាជីវកម្ម និងវិនិយោគកាន់តែប្រសើរឡើង ។ សរុបមក ពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ពីខាងក្រៅគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយដោយអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និង រដ្ឋាករកម្ពុជា ខណៈដែលបញ្ហាផ្ទៃក្នុងស្ថិតនៅក្រោមដែនសមត្ថកិច្ចអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ។ ច្រករបៀងព្រំដែន និងពាណិជ្ជកម្ម៖ បច្ចុប្បន្នប្រតិបត្តករដែលមាន AEO មានចំនួនតិច (៧-៨) ប៉ុន្តែគោលដៅ គឺពង្រីកដល់ ៣០-៤០ នៅឆ្នាំ ២០២៦ ។ កិច្ចការ​នេះ តម្រូវឱ្យមានការសហការជាមួយវិស័យឯកជនដើម្បីកែលម្អការអនុលោមតាមច្បាប់ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានការចូលរួមក្នុងគន្លងពិសេស និងជំរុញប្រសិទ្ធភាព ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0005", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "The Cambodian Insurance Regulator is conducting a study on the incentive policy for the insurance sector in coordination with stakeholders, in line with the policies and strategies of the Royal Government. The Cambodian Insurance Regulator meets with insurance companies and chambers of commerce to review the policy framework while the current implementation continues.", "rgcDecisionKh": "និយ័តករធានារ៉ាប់រងកម្ពុជា ធ្វើការសិក្សាគោលយោបាយលើកទឹកចិត្តសម្រាប់វិស័យធានារ៉ាប់រង ដោយមានការសម្របសម្រួលជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធ ស្របតាមគោលនយោបាយ និង យុទ្ធសាស្ត្រនានារបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ។\nនិយ័តករធានារ៉ាប់រងកម្ពុជា ជួបជាមួយក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង និងសភាពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញនូវក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ ខណៈពេលដែលការអនុវត្តបច្ចុប្បន្ននៅតែបន្ត ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0006", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "The tax authorities are not reluctant in considering this matter. However, they have requested that clear examples of how this model is implemented in other countries be provided as a basis for consideration. Therefore, the private sector should identify a clear and practical model that demonstrates the potential risks, possible tax revenue losses, and supporting data, in order to enable proper review and assessment.", "rgcDecisionKh": "អាជ្ញាធរពន្ធដារមិនមានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការពិចារណាលើករណីនេះទេ ដោយឡែកស្នើឱ្យមានការបង្ហាញអំពីគំរូច្បាស់លាស់នៃការអនុវត្តពីប្រទេសដទៃ ដើម្បីមានជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការពិចារណា ដូច្នេះវិស័យឯកជនគួរតែស្វែងរកគំរូច្បាស់លាស់មួយ ដែលបង្ហាញពីហានិភ័យ ការខាតបង់ពន្ធដែលអាចកើតមាន និង ទិន្នន័យ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានការពិនិត្យ និង វាយតម្លៃបានត្រឹមត្រូវ ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0007", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "In December 2024, Samdech Thipadei, the Prime Minister, made the following decisions: the annual tax on advertising billboards shall be collected by the General Department of Taxation (GDT); Non-tax revenue from public service fees related to advertising billboards shall be collected by sub-national administrations through the One-Window Service Office; and any authority to collect revenue that has been granted to the private sector shall be revoked. In this regard, the remaining solution to address this issue is the preparation of an Inter-Ministerial Prakas on the public service fee schedule and procedures for the collection of non-tax revenue.", "rgcDecisionKh": "កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ សម្តេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានសម្រេចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា ១) ការប្រមូលពន្ធប្រចាំឆ្នាំលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយនឹងត្រូវប្រមូលដោយអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ២) ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ ពីកម្រៃសេវាសាធារណៈលើផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយ នឹងត្រូវប្រមូលដោយរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិតាមរយៈអង្គភាពច្រកចេញ-ចូលតែមួយ ៣) សិទ្ធិនៃការប្រមូលចំណូលណាមួយ ដែលបានផ្តល់ឱ្យវិស័យឯកជនត្រូវបាននិរាករណ៍ ។ ក្នុងន័យនេះ, សូចនាករដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហានេះ នៅសេសសល់ពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបចំប្រកាសអន្តរក្រសួងស្តីពីកម្រងសេវាសាធារណៈ និងនីតិវិធីនៃការប្រមូលចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0008", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "Principles for the Implementation of Value Added Tax (VAT)\n1. Audits should first verify the supplier, rather than the buyer.\n2. Compliant buyers who are victims of non-compliance should be entitled to reimbursement, with the burden of liability placed on the non-compliant supplier.\n3. Where there is clear evidence of collusion between the buyer and the supplier, both parties should be held accountable.\n4. Transparency in tax payments through e-filing should be addressed on a case-by-case basis, striking a balance between conducting investigations and protecting business confidentiality.", "rgcDecisionKh": "គោលការណ៍សម្រាប់ការអនុវត្តអាករលើតម្លៃបន្ថែម\n១) ការធ្វើសវនកម្មគួរតែផ្ទៀងផ្ទាត់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ជាមុនសិន មិនមែនអ្នកទិញ\n២) អ្នកទិញដែលអនុលោមភាព ដែល​ជា​ជនរងគ្រោះត្រូវតែទទួលបានការទូទាត់ ដោយមានបន្ទុកលើអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនអនុលោម\n៣) ប្រសិនបើមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់បង្ហាញពីការឃុបឃិតគ្នារវាងអ្នក​ទិញនិងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ អ្នកទាំងពីរត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ និង\n៤) តម្លាភាពលើការបង់ពន្ធតាមរយៈ e-filing គួរតែត្រូវបានដោះស្រាយតាមករណីនីមួយៗ ដោយធ្វើឱ្យមាន​តុល្យភាពរវាងការស៊ើបអង្កេត និងរក្សាការសម្ងាត់អាជីវកម្ម។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0010", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "The Royal Government has established the National Authority for Alternative Dispute Resolution, led by the Ministry of Justice. The National Bank of Cambodia (NBC) is also involved, particularly in matters related to debt and the stability of the banking sector. The private sector, including banks and non-bank financial institutions, should coordinate with the Government through these institutions, with the Ministry of Economy and Finance supporting overall policy coordination.\n\nH.E. Deputy Prime Minister proposed that the private sector work closely with the Association of Banks in Cambodia and the Cambodia Microfinance Association, while continuing discussions with the National Bank of Cambodia and the Ministry of Justice. He further proposed that this matter be transferred to Working Group “E” on Banking and Financial Services, which is led by the National Bank of Cambodia. Should there be any additional matters related to legal aspects, the issue may be brought back to Working Group “D” for further discussion.", "rgcDecisionKh": "រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតអាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការដែលដឹកនាំដោយក្រសួងយុត្តិធម៌។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាក៏មានការពាក់ព័ន្ធជាពិសេសទាក់ទងនឹងបំណុល និង ស្ថិរភាពរបស់វិស័យធនាគារ ។ វិស័យឯកជន រួមទាំង ធនាគារ និងគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុមិនមែនធនាគារ គួរតែសម្របសម្រួលជាមួយរដ្ឋាភិបាលតាមរយៈស្ថាប័នទាំងនេះ ដោយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ គាំទ្រដល់ការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយជារួម ។\n\nឯកឧត្តមអគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ ស្នើឱ្យវិស័យឯកជន ធ្វើការសហការជាមួយសមាគមធនាគារ និង សមាគមគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងបន្តការពិភាក្សាជាមួយ​ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និង ក្រសួងយុត្តិធម៌ និងសូមផ្ទេរកិច្ចការនេះទៅក្រុមការងារផ្នែក សេវាធនាគារ និង ហិរញ្ញវត្ថុ (ក្រុម ង) ដែលមានធនាគារជាតិជាអ្នកដឹកនាំ ។ ក្នុងករណីមានកិច្ចការអ្វីបន្ថែម ដែលទាក់ទងទៅនឹងទិដ្ឋភាពច្បាប់ នោះអាចលើកបញ្ហានេះមកក្រុម «ឃ» វិញ ។", "nextStep": null, "documentReference": null }, { "sourceRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009-resolution", "issueRef": "real-mef-oct2026-wg-d-issue-0009", "issueStatusCode": "IN_PROGRESS", "rgcDecision": "It is proposed that the Council of Jurists and the Steering Committee for Legal Reform, under the authority of the Office of the Council of Ministers, coordinate this work to ensure the availability of standardized documents, publication in the Royal Gazette, and compliance with requirements at both the national and sub-national levels.", "rgcDecisionKh": "ស្នើឱ្យក្រុមប្រឹក្សាអ្នកច្បាប់ និង គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការកែទម្រង់ច្បាប់ ដែលស្ថិតក្រោមសមត្ថកិច្ចរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី សម្របសម្រួលការងារនេះ ដើម្បីធានាបាននូវឯកសារស្តង់ដារ ការចុះផ្សាយក្នុងរាជកិច្ច និង ការអនុលោមភាពតាមលក្ខខណ្ឌតម្រូវថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ។", "nextStep": null, "documentReference": null } ] } } ] }